Home /News /explainer /

आणीबाणीचं समर्थन, काँग्रेसला पाठींबा ते भाजपसोबत सत्ता! शिवसेनेच्या प्रवासात कसा आला यू टर्न

आणीबाणीचं समर्थन, काँग्रेसला पाठींबा ते भाजपसोबत सत्ता! शिवसेनेच्या प्रवासात कसा आला यू टर्न

शिवसेना (Shivsena) स्थापन झाली तेव्हा त्याला पक्षाचे स्वरूप देऊन पक्ष बनवण्यात केवळ बाळ ठाकरे यांची भूमिका होती असे नाही, तर त्यांच्या व्यतिरिक्त इतर तीन लोकांचाही विशेष वाटा होता. शिवसेनेला 90 च्या दशकात राजकीय सत्ता मिळाली, त्यासाठी 1966 मध्ये शिवसेनेची स्थापना झाली.

पुढे वाचा ...
    मुंबई, 29 जून : एकनाथ शिंदे (Eknath Shinde) यांच्या बंडखोरीमुळे शिवसेना पक्ष नेमका कोणाचा ठाकरे की शिंदे? असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. या प्रश्नाच्या उत्तरासाठी आपण इतिहासात डोकावलं पाहिजे. शिवसेनेच्या स्थापनेत बाळासाहेब ठाकरे (Balasaheb Thackeray) यांच्यासोबत दोन-तीन लोकांची भूमिका होती. व्यवसायाने वास्तुविशारद असलेले माधव देशपांडे त्यात मुख्य होते. प्रादेशिक शक्ती म्हणून शिवसेना निर्माण करण्याचा त्यांचा विचार होता. देशपांडे यांचे सहकारी पद्माकर अधिकारी आणि श्याम देशमुख यांनी मराठी मजुरांना शिवसेनेशी (Shivsena) जोडण्याचे मोठे काम केले. यासोबतच रेल्वेत नोकरी करणारे वसंत प्रधान यांनी नंतर वकिली करून मजुरांची केस लढण्यास सुरुवात केली. सुजाता आनंदन यांच्या 'हिंदुहृदयसम्राट' या पुस्तकात शिवसेनेची स्थापना का झाली याचा आढावा घेतला आहे. या पुस्तकात म्हटले आहे की, काँग्रेस पक्षाकडून मराठीची होणारी अवहेलना विरोधात हिंदूंना एकत्र आणण्याच्या उद्देशाने देशपांडे यांनी शिवसेना स्थापन केली. बाळासाहेब ठाकरे यांना पक्षाचा दर्जा मिळायला दहा वर्षे लागली. आणीबाणीच्या काळात सरकारचा कहर टाळण्यासाठी शिवसेनेने कोणत्याही पक्षाच्या कार्यकारिणीचे नाव कागदावर नोंदवले नाही. अटक टाळण्यासाठी ठाकरे यांनी कोणत्याही पदाशिवाय पक्ष चालवण्याचा निर्णय घेतला. 80 च्या दशकापर्यंत मुंबईवर शिवसेना आणि बाळ ठाकरे यांचे राज्य असल्याचे दिसून आले. त्यांनी मुंबईच्या पालिका ताब्यात घेतल्या होत्या. बड्या उद्योगपतींचा विश्वास त्यांनी जिंकला होता. ठाकरे यांच्या पाठीशी बॉलीवूडही उभे असल्याचे दिसून आले. बॉम्बेमध्ये साऊथच्या दिग्दर्शकांच्या चित्रपटांचे शूटिंगही त्यांनी थांबवले. ठाकरेंच्या या कृतीचा मुंबईतील काही दिग्दर्शक आणि निर्मात्यांना फटका बसला. बॉलीवूडचे मोठे स्टार्स, निर्माते, दिग्दर्शक त्यांच्या घरी येऊन हजेरी लावू लागले. आणीबाणीत इंदिराजींना साथ मात्र, बाळ ठाकरे यांनीही काळाबरोबर यू-टर्न घेतला. 1975 मध्ये इंदिरा गांधी सरकारने लादलेल्या आणीबाणीला आणि नंतर 1977 च्या लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेसला त्यांनी पाठिंबा दिला. 1977 च्या मुंबई महापौरपदाच्या निवडणुकीत काँग्रेस नेते मुरली देवरा यांच्या विजयातही बाळ ठाकरे यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

    मुख्यमंत्र्यांना भेटून संजय राऊत शरद पवारांकडे! औरंगाबादचं संभाजीनगर करण्याचा प्रस्ताव?

    या बदल्यात त्यांना काही नुकसान सहन करावे लागले 1978 मध्ये महाराष्ट्र विधानसभा आणि मुंबई महानगरपालिका (BMC) निवडणुकीत शिवसेनेला वाईट पराभवाला सामोरे जावे लागले. आणीबाणीला पाठिंबा व्यक्त करण्यासाठी बाळासाहेब ठाकरे स्वतः मुंबईतील राजभवनात तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांची भेट घेण्यासाठी गेले होते. त्यांनी आणीबाणीचे समर्थन तर केलेच, पण याला धाडसी पाऊल म्हणत श्रीमती गांधींचे अभिनंदनही केले. राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत भाजपच्या विरोधात 2012 च्या राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत शिवसेनेने काँग्रेसचे उमेदवार प्रणव मुखर्जी यांना पाठिंबा दिला होता, तर भाजपने त्यांच्या विरोधात एनडीएचे उमेदवार म्हणून पीए संगमा यांना उभे केले होते. शिवसेनेच्या पाठिंब्याचे आभार मानण्यासाठी प्रणव मुखर्जी स्वतः शिवसेनाप्रमुख बाळ ठाकरे यांच्या निवासस्थानी पोहोचले होते. 2007 मध्येही शिवसेनेने राष्ट्रपतीपदासाठी काँग्रेसच्या उमेदवार प्रतिभा पाटील यांना पाठिंबा दिला होता. त्या निवडणुकीत तत्कालीन उपाध्यक्ष आणि भाजपचे ज्येष्ठ नेते भैरोसिंग शेखावत हे भाजपच्या नेतृत्वाखालील एनडीएचे उमेदवार होते. दोन्ही राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत शिवसेनेचा पाठिंबा घेण्यापासून काँग्रेसने मागे हटले नाही. शिवसेना चर्चेत तसे, मुंबईत तोडफोड, अराजकता, दंगली घडवून आणण्यातही शिवसेनेचे नाव अनेकदा आले आहे. त्यांच्यावरही अनेक आरोप झाले. अशी अनेक कामेही त्यांनी केली, ज्यामुळे ते चर्चेत आले. उदाहरणार्थ वानखेडेची खेळपट्टी 1991 मध्ये आणि फिरोजशहा कोटलाची 1999 मध्ये शिवसेनेच्या लोकांनी खोदली होती. कारण भारत-पाकिस्तान सामना होणार होता. 1999 मध्ये बीसीसीआय कार्यालयाची तोडफोड करण्यात आली होती. 1983 चा विश्वचषक तोडण्यात आला. 1998 मध्ये शिवसेनेने दीपा मेहता यांच्या 'फायर' विरोधात गदारोळ केला. वर्षापूर्वी विजय तेंडुलकरांसह अनेकांच्या नाटकांच्या विरोधात भूमिका करणाऱ्या शिवसेनेने 1997 मध्ये 'मी नथुराम गोडसे बोलतोय' हे नाटक रंगभूमीवर आणले. हे नाटक महात्मा गांधींच्या विरोधात आहे.

    आम्ही कट्टर शिवसैनिक, उद्धव ठाकरेंनी एकनाथ शिंदेंचं ऐकावं : विजय शिवतारे

    वास्तविक राजकीय शक्ती 90 च्या दशकात शिवसेनेला खरी राजकीय सत्ता आणि ताकद दोन्ही 90 च्या दशकात मिळाले. 1989 मध्ये त्यांनी त्यांचे मुखपत्र "सामना" प्रकाशित करण्यास सुरुवात केली, जे लोकांशी संपर्क साधण्याचे त्यांचे प्रभावी व्यासपीठ बनले. 90 च्या दशकात ते मजबूत होऊ लागले. 1995 मध्ये पहिल्यांदा शिवसेनेने भाजपच्या मदतीने राज्यात सरकार स्थापन केले. शिवसेनेचे मनोहर जोशी मुख्यमंत्री झाले. 4 वर्षे मुख्यमंत्री राहिल्यानंतर शिवसेनेने नारायण राणेंना मुख्यमंत्री केले. केंद्रात अटलबिहारी वाजपेयी आणि नंतर नरेंद्र मोदी यांच्या सरकारमध्ये शिवसेनेच्या लोकांना केंद्रीय मंत्र्यांची कार्यालये मिळाली. नंतर सत्तेबाहेर बसले मात्र, 1995 मध्ये पाच वर्षे सत्ता पाहिल्यानंतर 1999 च्या पुढील निवडणुकीत शिवसेना आणि भाजप युतीला पराभवाला सामोरे जावे लागले. त्यानंतर ते बराच काळ विरोधी पक्षात बसले. काँग्रेसने राष्ट्रवादी काँग्रेस, सपा, आरपीआय यांच्याशी असे नातं विणलं की भाजप आणि शिवसेनेला सत्तेसाठी बरीच वाट पाहावी लागली. त्यानंतर काही नेत्यांनीही शिवसेना सोडली एकेकाळी शिवसेना नेते बाळासाहेब ठाकरेंच्या भीतीने पक्ष सोडण्यास घाबरत होते, पण हेही 90 च्या दशकाच्या उत्तरार्धापासून होऊ लागले. छगन भुजबळ, नारायण राणे, संजय निरुपम या नेत्यांनी पक्ष सोडला. राज ठाकरे वेगळे झाले. मात्र, शिवसेनेच्याही अडचणी आहेत. सत्तेसोबतच प्रत्येक पक्षात येणारे दुष्कृत्ये आणि संघटनेवर असलेली कमकुवत पकडही त्यांच्या वाट्याला आली आहे. शिवसेनेची खरी पकड कुठे आहे शिवसेनेची खरी ताकद आजही खेड्यापाड्यापासून शहरांपर्यंत पसरलेल्या त्यांच्या शाखा आहेत, ज्या लोकांना खूप मदत करतात. पत्रकार सुनील गाताडे म्हणतात, त्याची रचना कमकुवत आहे, असे म्हणणे योग्य ठरणार नाही. जर एखादा पक्ष सातत्याने चांगले काम करत असेल, गेल्या दशकात स्वत:ला वेगळ्या मार्गावर आणून वेगळ्या रंगात साचला असेल, तर ती रचना सुधारल्याशिवाय होऊ शकत नाही. होय, पण हे निश्चितपणे म्हणता येईल की ही पूर्ण-प्रूफ संघटना नाही, ज्याप्रमाणे महाराष्ट्रात काँग्रेसची मुळे गावोगावीही खूप मजबूत होती, ती आता सेनेकडे आहे.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: Shivsena, Uddhav thackeray

    पुढील बातम्या