Home /News /explainer /

पक्षाचे नाव आणि चिन्ह घेण्यासाठी शिंदे गटाकडून हालचाली? पण, हे शक्य आहे का?

पक्षाचे नाव आणि चिन्ह घेण्यासाठी शिंदे गटाकडून हालचाली? पण, हे शक्य आहे का?

शिवसेना नेते एकनाथ शिंदे यांच्या कथित बंडामुळे राज्यात राजकीय भूकंप होण्याची शक्यता आहे. आता एकनाथ शिंदे पक्षाच्या चिन्हावर दावा करू शकतात, अशी चर्चा रंगू लागली आहे. पण, हे प्रत्यक्षात शक्य आहे का?

    मुंबई, 25 जून : राज्यात गेल्या काही दिवसांपासून राजकीय गोंधळ (maharashtra political crisis) सुरू आहे. क्षणाक्षणाला वेगवेगळ्या बातम्या येत आहेत. शिवसेना नेते एकनाथ शिंदे (Eknath Shinde) यांच्या कथित बंडखोरीमुळे राज्यातील सरकार धोक्यात आलं आहे. दिवसेंदिवस एकनाथ शिंदे यांची ताकद वाढताना दिसत आहे. आता तर शिवसेना पक्षच ताब्यात घेतला जाण्याची चर्चा आहे. मात्र, हे कितपत शक्य आहे? यासाठी काय कायदेशीर प्रक्रिया असते? चला सविस्तर जाणून घेऊ. एकनाथ शिंदे यांनी उपसभापती आणि राज्यपालांना पत्र पाठवले आहे. त्यात शिवसेनेच्या 37 आमदारांच्या पाठिंब्याने त्यांनी स्वतःची विधीमंडळ पक्षनेतेपदी वर्णी लावली आहे. शिंदे गटात सहभागी होण्यासाठी शिवसेनेचे आणखी तीन आमदार गुवाहाटीला पोहोचले आहेत. शिंदे गटाने आता शिवसेनेचं पक्ष चिन्ह 'धनुष्यबाण' ताब्यात घेण्यासाठी हालचाली सुरू केल्याचे दिसत आहे. पक्षाच्या चिन्हावर दावा कसा सांगता येतो? राजकीय पक्षांमध्ये विभाजनाची दोन परिस्थिती आहे. पहिले विधानसभेचे अधिवेशन चालू असताना. या परिस्थितीत निर्णय घेण्याचे अधिकार विधानसभा अध्यक्षांकडे असतात. या प्रकरणात पक्षांतर विरोधी कायदाही लागू होतो. दुसरे विधानसभेचे अधिवेशन चालू नसताना. सध्या महाराष्ट्रातील परिस्थितीसारखी मान्यताप्राप्त राष्ट्रीय किंवा राज्यस्तरीय पक्षात फूट पडल्यास, खरा पक्ष कोणाचा आहे हे निवडणूक आयोग ठरवतो. निवडणूक आयोगाला निवडणूक चिन्हे (आरक्षण आणि वाटप) आदेश, 1968 च्या परिच्छेद 15 वरून हा अधिकार प्राप्त झाला आहे. पक्षाचे चिन्ह कोणाला द्यायचे हे निवडणूक आयोग कसे ठरवते? कोणत्याही पक्षातील वादाचे प्रकरण निवडणूक आयोगापर्यंत पोहोचल्यानंतर त्याच्या उभ्या विभाजनाची चौकशी केली जाते. यामध्ये विधिमंडळ आणि संघटना दोन्ही असतात. याशिवाय, निवडणूक आयोग विभाजनापूर्वी पक्षाच्या सर्वोच्च समित्या आणि निर्णय घेणार्‍या संस्थांची यादी बाहेर आणतो. यातून यापैकी किती सदस्य किंवा अधिकारी कोणत्या गटाचे आहेत, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला जातो. याशिवाय कोणत्या गटात किती खासदार आणि आमदार आहेत? बहुतांश घटनांमध्ये, आयोगाने पक्षाचे पदाधिकारी आणि निवडून आलेल्या प्रतिनिधींच्या पाठिंब्याच्या आधारे चिन्हे देण्याचा निर्णय घेतला आहे. परंतु, काही कारणास्तव ते संघटनेतील समर्थनाचे समर्थन करू शकले नाहीत, तर आयोगाला खासदार आणि आमदारांच्या बहुमताच्या आधारे निर्णय घेण्यासाठी स्वातंत्र्य असते.

    गद्दार म्हटल्यामुळे तानाजी सावंत संतापले, 'औकातीत राहा' शिवसैनिकांनाच दिला इशारा

    पक्षाच्या चिन्हावर एकनाथ शिंदेंचा दावा किती भक्कम? एकनाथ शिंदे यांना सध्या शिवसेनेच्या 40 आमदारांचा पाठिंबा आहे. याशिवाय काही खासदारांनीही शिंदे यांना पाठिंबा दिल्याचे वृत्त आहे. ठाणे जिल्ह्यातील सुमारे 40 नगरसेवकही शिंदे यांच्यासोबत असल्याचे सांगण्यात येत आहे. असे असतानाही आतापर्यंत केवळ 25 टक्केच काम पूर्ण झाले आहे. पक्षाचे चिन्ह मिळण्यासाठी एकनाथ शिंदे यांना काय करावे लागेल? शिवसेनेचे पक्ष चिन्ह मिळविण्यासाठी शिंदे यांना आमदारांव्यतिरिक्त पक्षाचे नेते, उपनेते, सचिव, प्रवक्ते, लोकसभा खासदार, राज्यसभा खासदार, आमदार, महापौर, उपमहापौर यांचा पाठिंबा घ्यावा लागणार आहे. याशिवाय युवासेना, महिला आघाडी, भारतीय कामगार सेना या पक्षीय आघाड्यांचाही पाठिंबा संघटनेला हवा आहे. पक्षाचे चिन्ह मिळविण्यासाठी शिंदे यांना अर्ध्याहून अधिक लोकांचा हा पाठिंबा असायला हवा. उद्धव आणि शिंदे दोन्ही पक्ष बहुमत सिद्ध करू शकले नाहीत तर? जर निवडणूक आयोगाला वाटत असेल की कोणत्याही पक्षाला बहुमत नाही. म्हणजेच दोन्ही गटांना आमदार-खासदारांचा समान पाठिंबा असेल किंवा बहुमत स्पष्ट नसेल, तर निवडणूक आयोग पक्षाचे चिन्ह गोठवू शकतो. हे दोन्ही गटांना नवीन नावांसह नोंदणी करण्यास किंवा पक्षाच्या विद्यमान नावांमध्ये जोडण्याची परवानगी देखील देऊ शकते. निवडणूक आयोगाकडे गेल्यानंतर पक्षाच्या चिन्हावर किती दिवसांत निर्णय येऊ शकतो? अशा प्रकरणांमध्ये सादर करण्यात आलेली वस्तुस्थिती, कागदपत्रे आणि परिस्थिती यांचा अभ्यास करण्यासाठी निवडणूक आयोगाला वेळ लागू शकतो. निवडणूक आयोगाकडून निर्णय घेण्यासाठी कालमर्यादा नाही. मात्र, निवडणूक झाल्यास आयोग पक्षाचे चिन्ह गोठवू शकतो. तसेच दोन्ही गटांना वेगवेगळी नावे आणि तात्पुरत्या चिन्हांवर निवडणूक लढवण्याचा सल्ला दिला जाऊ शकतो.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: Eknath Shinde, Uddhav thacakrey

    पुढील बातम्या