Home /News /explainer /

JRD TATA यांनी एकदा एअर इंडियाच्या क्रू मेंबर्ससोबत शौचालयंही साफ केलं! कारण, वाचून तुम्हालाही अभिमान वाटेल

JRD TATA यांनी एकदा एअर इंडियाच्या क्रू मेंबर्ससोबत शौचालयंही साफ केलं! कारण, वाचून तुम्हालाही अभिमान वाटेल

Death Anniversary of JRD Tata : देशातील औद्योगिक क्षेत्राला नवी उंची मिळवून देण्यात विशेष भूमिका बजावणाऱ्या जेआरडी टाटा यांची आज पुण्यतिथी आहे. 29 नोव्हेंबर 1993 रोजी जिनिव्हा (Geneva) येथे त्यांचं निधन झालं. त्यांचा जन्म फ्रान्समध्ये (France) झाला. सुरुवातीला ते फ्रान्सचे नागरिक होते आणि नंतर भारतीय नागरिक झाले. त्यांच्या काळात टाटांच्या सर्व कंपन्यांनी उंच भरारी घेतली आणि या समूहाचा विस्तार झाला. त्या काळात त्यांच्या औद्योगिक क्षेत्रातील भूमिकेपासून देशाने विशेष प्रेरणा घेतली.

पुढे वाचा ...
    मुंबई, 29 नोव्हेंबर: आज जहांगीर रतनजी दादाभाई टाटा यांची पुण्यतिथी आहे. 29 नोव्हेंबर 1993 रोजी त्यांचे निधन झाले. तेव्हा त्यांचे वय 89 वर्षे होते. भारताच्या औद्योगिक क्रांतीमध्ये जेआरडी यांची भूमिका सर्वात महत्त्वाची होती. त्यांनी अनेक क्षेत्रांत पुढाकार घेतला. ते भारताच्या विमान वाहतूक क्षेत्राचे संस्थापक होते. जेआरडींनी त्यांच्या समूहाच्या कंपन्यांचा कारभार हाती घेतला तेव्हा टाटा समूहात 14 कंपन्या होत्या, ज्या त्यांनी काही वर्षांत 90 कंपन्यांपर्यंत वाढवल्या. त्यांच्या 'द टाटा ग्रुप: फ्रॉम टॉर्चबियरर्स टू ट्रेलब्लेजर्स' (The Tata Group: From Torchbearers to Trailblazers) या पुस्तकात लेखक शशांक शाह लिहितात की जेआरडी टाटा एअर इंडियाच्या कामकाजाबाबत इतके सावध होते की त्यांनी एकदा क्रू मेंबर्ससोबत शौचालये देखील साफ केली. शशांक शाह पुस्तकात लिहितात, जर त्यांनी एअर इंडियाच्या काउंटरवर धूळ पाहिली असती तर लगेच हाताने साफ करायला मागेपुढे पाहिले नसते. त्यांनी प्रत्येक गोष्टीवर लक्ष ठेवले. विमानातील सजावट असो की एअर होस्टेसच्या साडीचा रंग असो की एअर इंडियाचे होर्डिंग असो, सगळीकडे त्यांचं बारीक लक्ष होतं. टाटा फक्त फक्त एक व्यापारी नव्हते.. जेआरडी टाटा, एक असं नाव होतं जे केवळ उद्योगपती नव्हते, तर विज्ञान, आरोग्य आणि उड्डाण क्षेत्रातील प्रणेते म्हणूनही त्यांनी ठसा उमटवला होता. 1926 मध्ये वयाच्या 22 व्या वर्षी, जेआरडी टाटा त्यांच्या वडिलांच्या मृत्यूनंतर टाटा सन्सचे संचालक बनले आणि 12 वर्षांनी चेअरमन झाले. 25 मार्च 1991 पर्यंत ते या पदावर राहिले आणि या वर्षांत देशातील सर्वात मोठ्या औद्योगिक घराण्याला नवीन उंचीवर नेले. टाटांनी 1926 मध्ये पदभार स्वीकारला जेआरडी (जहांगीर रतनजी दादाभाई) टाटा यांचा जन्म 29 जुलै 1904 रोजी पॅरिस येथे झाला. ते रतनजी दादाभाई टाटा, टाटा स्टीलचे संस्थापक जेएन टाटा यांचे पुतणे आणि त्यांची फ्रेंच पत्नी सूनी यांचे ज्येष्ठ पुत्र होते. फ्रान्समध्ये वाढलेल्या जेआरडी टाटा यांना अधूनमधून सुटीच्या दिवशी मुंबईत (तेव्हाचे मुंबई) यावे लागत होते. पुढे, 1924 नंतर, त्यांना व्यवसायासाठी मुंबईला बोलावण्यात आले. टाटा स्टीलचे प्रभारी संचालक जॉन पीटरसन यांच्या नेतृत्वाखाली त्यांनी बॉम्बे हाऊसमध्ये काम सुरू केले. त्यानंतर ते 1926 मध्ये टाटा सन्सचे संचालक झाले आणि त्यानंतर 1991 पर्यंत चेअरमन राहिले. TATA ने केलं मालामाल! 12 हजारांचे झाले एक लाख, या शेयरचं मूल्य हजार 14 ते 90 कंपन्यापर्यंत कसे पोहचले? जेआरडी टाटांच्या रूपाने टाटा कुटुंबाला असे नेतृत्व लाभले, ज्यांनी न्याय, समानता, कामाच्या ठिकाणी नैतिकता आणि इतर मानकांची तत्त्वे कंपनीमध्ये अशा प्रकारे स्थापित केली की वर्षानुवर्षे औद्योगिक शांतता होती. एकदा ते त्यांच्या भाषणात म्हणाले होते की टाटा घराणे हवे असते तर त्यांच्या सध्याच्या स्थितीपेक्षा कितीतरी पटीने मोठे झाले असते, पण त्यांनी त्यांची आवडती तत्त्वे सोडावी असा प्रश्नच उद्भवत नाही. जेआरडी टाटा यांनी पदभार स्वीकारला तेव्हा टाटा कुटुंबाच्या 14 कंपन्या होत्या. त्यांच्या कार्यकाळात हा आकडा 90 पर्यंत वाढला. जेआरडी टाटा यांनी चेअरमन होताच सर्व कंपन्यांना स्वायत्तता दिली. परंतु, नैतिक तत्त्वांचे पालन करण्यात ते कठोर राहिले. माणसाचे महत्त्व यंत्रापेक्षा जास्त नाही, मग ते नक्कीच समान आहे, असा त्यांचा विश्वास होता. कामगार हित लक्षात घेऊन त्यांच्या कार्यकाळात वैयक्तिक विभागाची स्थापना करण्यात आली. समाजकल्याणाच्या योजना सुरू झाल्या. आणि नंतर 1956 मध्ये संयुक्त सल्लामसलत प्रणाली लागू करण्यात आली. Tata ग्रूपनं ऑनलाईन किराणा कंपनी Big Basket मध्ये घेतला मोठा हिस्सा भारतात हवाई वाहतूक सुरू कुटुंब नियोजन कार्यक्रमात टाटा स्टीलने देशात एक आदर्श निर्माण केला आहे, हे जेआरडींचेच योगदान आहे. यासाठी संयुक्त राष्ट्र संघाने त्यांना लोकसंख्या पुरस्काराने सन्मानित केले. विज्ञान आणि कलेच्या विकासात त्यांनी खूप योगदान दिले. टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेस, टाटा मेमोरियल कॅन्सर रिसर्च सेंटर अँड हॉस्पिटल, टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च, नॅशनल सेंटर फॉर परफॉर्मिंग आर्ट्स आणि नॅशनल इन्स्टिट्यूट फॉर अॅडव्हान्स्ड स्टडीजच्या स्थापनेत त्यांचा मोलाचा वाटा होता. नागरी उड्डाण क्षेत्रातही ते प्रणेते होते. देशात हवाई वाहतुकीचे युग सुरू करण्यात त्यांनी मोठं योगदान दिले. 1953 ते 1978 या काळात ते राष्ट्रीयीकृत एअर इंडियाचे अध्यक्ष होते. तसेच ते भारताचे पहिले व्यावसायिक पायलट होते. त्यांनी 1932 मध्ये टाटा एअर लाईन्सची स्थापना केली. ज्याला नंतर एअर इंडिया असे नाव देण्यात आले, जी देशाची पहिली राष्ट्रीय विमान कंपनी होती. टाटांनी स्वतः कराचीहून मुंबईला भरारी घेतली होती. त्याच्या पन्नास वर्षांनंतर, वयाच्या 78 व्या वर्षी, तरुण पिढीमध्ये साहसाची भावना निर्माण करण्यासाठी त्यांनी पुन्हा आपल्या सोलो उड्डाणाची पुनरावृत्ती केली. Tata Group कडून कोविड-19 टेस्ट किट लाँच; 90 मिनिटांत मिळणार कोरोना  भारतरत्न मिळवणारे देशातील पहिले उद्योगपती 1955 मध्ये जेआरडी यांना पद्मविभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. सन्मान आणि पुरस्कारांची यादी खूप मोठी आहे. 1991 मध्ये त्यांनी टाटा सन्सच्या अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला. 1992 मध्ये भारत सरकारने त्यांना देशाचा सर्वोच्च सन्मान भारतरत्न ही पदवी दिली. पहिल्यांदाच एखाद्या उद्योगपतीला हा मान मिळाला. जेआरडी टाटा यांचे 29 नोव्हेंबर 1993 रोजी वयाच्या 89 व्या वर्षी जिनिव्हा, स्वित्झर्लंड येथे निधन झाले. जेआरडी टाटा त्यांच्या शालीनता, मोकळेपणा आणि उदारतेसाठी नेहमीच स्मरणात राहतील. ते सत्तेच्या संपर्कात होते, पण त्याचा कधीही प्रभाव पडला नाही. आपल्या चाळीस वर्षांच्या अध्यक्षपदाच्या काळात त्यांनी जमशेदपूरला विकसित शहर बनवण्यात कोणतीही कसर सोडली नाही. 'माझ्या स्मरणात स्मारक बांधण्याची काळजी कशाला करता, जरा आजूबाजूला बघा'. ते म्हणायचे 'कोणतेही यश किंवा कर्तृत्व जोपर्यंत देशाचे आणि तेथील लोकांचे हित आणि गरज पूर्ण करत नाही तोपर्यंत ते सार्थक होत नाही'.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: Air india, Tata group, Tata pawor

    पुढील बातम्या