मराठी बातम्या /बातम्या /explainer /

ईशनिंदा : ज्या कायद्यात इतर देशांत दिला जातो मृत्यूदंड; त्याची मागणी हिंदू संघटना का करतायेत?

ईशनिंदा : ज्या कायद्यात इतर देशांत दिला जातो मृत्यूदंड; त्याची मागणी हिंदू संघटना का करतायेत?

सध्या देशात ईशनिंदेवरुन वातावरण तापलं आहे. आज अनेक शहरांमध्ये हिंसक घटना पाहायला मिळाल्या. या पार्श्वभूमीवर आता नवी मागणी जोर धरू लागली आहे.

सध्या देशात ईशनिंदेवरुन वातावरण तापलं आहे. आज अनेक शहरांमध्ये हिंसक घटना पाहायला मिळाल्या. या पार्श्वभूमीवर आता नवी मागणी जोर धरू लागली आहे.

सध्या देशात ईशनिंदेवरुन वातावरण तापलं आहे. आज अनेक शहरांमध्ये हिंसक घटना पाहायला मिळाल्या. या पार्श्वभूमीवर आता नवी मागणी जोर धरू लागली आहे.

  • Published by:  Rahul Punde
मुंबई, 10 जून : सध्या देशभरात वाराणसीच्या ज्ञानवापी मशीद (Gyanwapi mosque) प्रकरणावरुन वाद सुरू आहे. अशातच भाजप प्रवक्ता नूपूर शर्मा (Nupur Sharma) यांच्या एका वक्तव्यामुळे आगीत तेल ओतले गेले. परिणामी आज देशातील अनेक शहरांमध्ये हिंसक गोष्टी घडल्याचे समोर आले. दरम्यान, वाराणसीतील ज्ञानवापी मशिदीवरून सुरू झालेल्या वादाच्या पार्श्वभूमीवर आता नवी मागणी जोर धरू लागली आहे. विश्व हिंदू परिषदेने (VHP) देशात ईशनिंदाविरोधात कठोर कायदा (Blasphemy Law) लागू करण्याची मागणी केली आहे. याच्या अंमलबजावणीमुळे कोणत्याही धर्माची खिल्ली उडवणारे घाबरतील आणि वाद बऱ्याच अंशी मिटू शकेल, असे विहिंपचे म्हणणे आहे. हा धर्मनिंदा कायदा आहे का? त्याची अंमलबजावणी झाली तर काय होईल? किती देशांमध्ये ईशनिंदा कायदे लागू आहेत आणि त्यात काय शिक्षा आहे? जाणून घेऊया. ईशनिंदा कायदा काय आहे? what is Blasphemy Law? ईशनिंदा म्हणजे कोणत्याही धर्माच्या किंवा धर्माच्या श्रद्धेची चेष्टा करणे. कोणत्याही धार्मिक प्रतीकांचा, चिन्हांचा, पवित्र वस्तूंचा, देवाबद्दल आदर नसणे किंवा पवित्र किंवा अदृश्य समजल्या जाणार्‍या कोणत्याही गोष्टीचा अपमान करणे ही ईशनिंदा मानली जाते. ईशनिंदाबाबत अनेक देशांमध्ये वेगवेगळे कायदे आहेत. काही देशांमध्ये यासाठी मृत्यूदंडाची तरतूद आहे. 40 टक्के देशांमध्ये कायदे 2019 पर्यंत, प्यू रिसर्च सेंटरच्या मते, जगातील 40 टक्के देशांमध्ये ईशनिंदा विरुद्ध कायदे किंवा धोरणे आहेत. हा कायदा बहुतांश मुस्लिम देशांमध्ये लागू आहे. मात्र, या कायद्याचा गैरवापर होत असल्याचेही आरोप झाले आहेत. मुस्लिम देशांत अल्पसंख्याक हिंदू, शीख, ख्रिश्चन यांच्यावर या माध्यमातून खूप अत्याचार केले जातात. Deacon Religious च्या अहवालानुसार, इस्लामिक देशांमध्ये ईशनिंदा केल्याच्या आरोपाखाली गेल्या 20 वर्षांत 12 हजारांहून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. त्याचा इतिहास काय आहे? History of Blasphemy Law  ब्रिटनने 1860 मध्ये सर्वप्रथम ईशनिंदाविरोधात कायदा लागू केला. 1927 मध्ये त्याचा विस्तार करण्यात आला. यानंतर अनेक ख्रिश्चन देशांनी आणि नंतर इस्लामिक देशांनी याबाबत कायदे केले. सध्या अमेरिकेत 12, युरोपात 14, उत्तर आफ्रिकेत 18, उप-सहारा आफ्रिकेत 18 आणि आशियातील 17 देशांमध्ये ईशनिंदाविरुद्ध कायदे आहेत. 22 देशांमध्ये धर्मत्यागाच्या विरोधात कायदे आहेत. हे बहुतेक इस्लामिक देश आहेत, जिथे लोक स्वतःच्या इच्छेने इस्लाम सोडू शकत नाहीत. काही देशांमध्ये असे करणाऱ्यांना मृत्यूदंडाची शिक्षा दिली जाते. नुपूर शर्मांचं वक्तव्य ते नमाजनंतर दगडफेक! या घटनांच्या मुळाशी नेमकं कोण? घटनाक्रम समजून घ्या पाकिस्तान Pakistan Blasphemy Law  इथे ब्रिटीश काळात ईशनिंदा विरोधात बनवलेला कायदा लागू केला गेला होता. यानंतर 1980 ते 1986 दरम्यान झिया-उल हक यांच्या लष्करी सरकारच्या काळात त्यात आणखी काही कलमांचा समावेश करण्यात आला. ब्रिटीश काळात बनवलेल्या कायद्यानुसार ईशनिंदा प्रकरणांमध्ये एक ते 10 वर्षांपर्यंत तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकते, तसेच दंडही होऊ शकतो. नंतरच्या कायद्यात जर कोणी कुराण अपवित्र केले तर त्याला जन्मठेपेची शिक्षा होईल. तर 1986 मध्ये एक वेगळा कलम जोडण्यात आला, ज्यामध्ये प्रेषित मोहम्मद यांच्या विरोधात ईशनिंदा केल्याबद्दल शिक्षेची तरतूद करण्यात आली. त्यात मृत्यू किंवा जन्मठेपेची शिफारस केली गेली. सौदी अरेबिया Saudi Arabia Blasphemy Law  सौदी अरेबियामध्ये इस्लामिक कायदा शरिया लागू आहे. सौदी अरेबियामध्ये लागू असलेल्या शरिया कायद्यानुसार, ईशनिंदा करणाऱ्या लोकांना मुर्तद म्हणजेच धर्म न मानणारा घोषित केले जाते. त्याची शिक्षा मृत्युदंड आहे. 2014 मध्ये नवीन कायदा लागू करण्यात आला. 'कोणत्याही स्वरुपात नास्तिकतेला प्रोत्साहन देणे आणि इस्लामच्या ज्या मूलभूत तत्त्वांवर हा देश उभा आहे त्याविषयी प्रश्न उपस्थित करणे हे दहशतवादी मानले जाईल', असे म्हटले होते. अशा लोकांचा आधी छळ केला जातो आणि नंतर त्यांची हत्या केली जाते. इराण 2012 मध्ये इराणमध्ये नवीन दंड संहिता लागू करण्यात आली. त्यात ईशनिंदेसाठी नवीन कलम जोडण्यात आले. याअंतर्गत धर्म न मानणाऱ्या आणि धर्माचा अपमान करणाऱ्यांना फाशीची शिक्षा निश्चित करण्यात आली आहे. नवीन संहितेच्या कलम 260 अंतर्गत पैगंबर-ए-इस्लाम किंवा इतर कोणत्याही पैगंबराची निंदा करणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीला मृत्यूदंडाची शिक्षा दिली जाईल. या कलमांतर्गत शिया फिरकाच्या 12 इमाम आणि प्रेषित इस्लामच्या मुलीला दोषी ठरवण्याची शिक्षा देखील मृत्युदंड आहे. Video : दगडफेक, लाठीचार्ज अन् गोळीबार; नमाज अदा केल्यानंतर मशिदीसमोर उडाला गोंधळ इजिप्त 2014 मध्ये अरब स्प्रिंग (सरकारविरोधी निदर्शने) नंतर इजिप्तच्या घटनेत सुधारणा करण्यात आली आहे. तेव्हापासून इस्लामला राष्ट्रीय धर्माचा दर्जा देण्यात आला आहे. इतर धर्मांना वैध म्हणून मान्यता देण्यात आली आहे. इजिप्शियन दंड संहितेचे कलम 98-एफ ईशनिंदा प्रतिबंधित करते. या कायद्याचे उल्लंघन करणाऱ्यांना किमान सहा महिने आणि कमाल पाच वर्षांची शिक्षा होऊ शकते. इंडोनेशिया येथे 1965 मध्ये तत्कालीन राष्ट्रपती सुकर्णो यांनी ईशनिंदा कायद्याचा देशाच्या घटनेत समावेश केला होता. त्याचे कलम A-156 मंजूर करण्यात आले. या कायद्यानुसार, देशाचा अधिकृत धर्म इस्लाम, ख्रिश्चन, हिंदू, बौद्ध या धर्मापासून दूर जाणे किंवा या धर्मांचा अपमान करणे या दोन्ही गोष्टी धर्मनिंदा मानण्यात आल्या आहेत. यासाठी जास्तीत जास्त पाच वर्षांच्या कारावासाची तरतूद आहे. मात्र, येथे गुन्हा नोंदवण्यापूर्वी तपास निश्चित केला जातो. देशात अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य कायदेशीर आहे पण धर्मांबद्दलच्या टिप्पण्यांना सक्त मनाई आहे. याशिवाय नास्तिकता आणि त्याचा प्रचार यावरही पूर्णपणे बंदी आहे. भारतात काय आहे? भारतात यासाठी वेगळा कायदा आणलेला नाही. येथे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा मूलभूत अधिकार घटनेच्या कलम 19 अ मध्ये देण्यात आला आहे. या अंतर्गत लोक कोणावरही टीका करू शकतात. वास्तविक, 1927 मध्ये भारतीय दंड संहितेत कलम 295A जोडून, ​​अशी तरतूद करण्यात आली आहे की जर कोणी जाणूनबुजून आणि द्वेषपूर्ण हेतूने भारतातील कोणत्याही वर्गाच्या नागरिकांच्या धार्मिक भावना दुखावल्या किंवा त्या वर्गाच्या धर्माचा किंवा धार्मिक श्रद्धेचा अपमान केला, तर त्याला 3 वर्षांपर्यंत तुरुंगवास होऊ शकतो.
First published:

Tags: Hindu

पुढील बातम्या