Home /News /explainer /

Russia Ukraine War | रशियावर नरसंहाराचा आरोप! काय आहे आंतरराष्ट्रीय आणि युद्धगुन्हे कायदे?

Russia Ukraine War | रशियावर नरसंहाराचा आरोप! काय आहे आंतरराष्ट्रीय आणि युद्धगुन्हे कायदे?

Russia Ukraine War | रशिया युक्रेन युद्धादरम्यान, युक्रेनच्या बुचा शहरात शेकडो नागरिकांचे मृतदेह पडल्याचा (Dead bodies of Civilians) दावा करण्यात आला आहे, ज्यामुळे रशियावर युद्ध गुन्हे (War Crimes) आणि नरसंहाराचे आरोप केले जात आहे.

पुढे वाचा ...
    मॉस्को, 6 एप्रिल : रशिया-युक्रेन युद्धात (Russia Ukraine War) रोज नवनवीन गोष्टी समोर येत आहेत. आता रशियाने युद्धात नरसंहार (Genocide) केल्याचा आरोप केला जात आहे. कीवजवळील बुचा शहराबाबत अशी घटना घडल्याचे सांगितले जात आहे. अशा परिस्थितीत पाश्चात्य देश रशियावर नरसंहार आणि युद्धगुन्ह्याचा आरोप करत आहेत. तर आपल्याविरोधात षडयंत्र रचले जात असल्याचं रशियाचे म्हणणे आहे. या पार्श्वभूमीवर आंतरराष्ट्रीय कायदा आणि युद्धगुन्हे कायदा (War Crime) काय सांगतो आणि त्याच्या मर्यादा काय आहेत, हे जाणून घेणेही महत्त्वाचे आहे. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, युद्धगुन्हे आणि नरसंहार या दोन्हींबाबत कायदा असला तरी त्यात अनेक पेच आहेत. काय आहे कायदा? युद्ध गुन्ह्यांच्या बाबतीत 1899 आणि 1907 च्या हेग अधिवेशनांतर्गत, असे नियम आणि कायदे बहुपक्षीय करारांमध्ये केले गेले होते जे युद्धातील पक्षांसाठी अनिवार्य होते. त्याच वेळी, नागरिकांवरील युद्ध गुन्ह्यांची व्याख्या 1949 च्या जिनिव्हा कन्व्हेन्शनवर आधारित असलेल्या आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी न्यायालयाच्या रोमा कायद्याच्या कलम 8 मध्ये समाविष्ट आहे. केवळ युद्ध गुन्ह्याचा आरोप? युक्रेनमध्ये युद्ध गुन्हे घडल्याचे राजकारणी आणि निरीक्षकांचे म्हणणे आहे. किंग्स कॉलेज लंडनच्या वॉर क्राइम्स रिसर्च ग्रुपच्या सह-संचालक आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्यातील व्याख्याता मारिया वरॅकी म्हणाल्या की, गुन्हा पूर्णपणे सिद्ध होईपर्यंत असे म्हटले जाऊ शकत नाही. आपण सध्या केवळ कथित युद्ध गुन्ह्याबद्दल बोलू शकतो. जिनिव्हा अधिवेशन आणि नागरिकांवर हल्ला वकिलांनी जिनिव्हा करारांचे गंभीर उल्लंघनाला युद्ध गुन्हा म्हटले आहे. वरकी म्हणतात की आपण नागरिकांची जाणीवपूर्वक हत्या, छळ, सक्तीचे विस्थापन, भेदभाव न करता हल्ले इत्यादींबद्दल बोलत आहोत. कारण युद्धाचा एक मूलभूत नियम आहे की आपण नागरिकांना लक्ष्य केले जाणार नाही. या संदर्भात कीवमधील शाळा, मॅटर्निटी वॉर्ड किंवा मारिओपुलमधील थिएटरवरील हल्ले या कायद्यांच्या उल्लंघनाच्या श्रेणीत येतात. वरकी सांगतात की, गेल्या 48 तासांत आम्ही युक्रेनच्या बुचाच्या रस्त्यांवर कपडे घातलेले नागरिक पाहिले आहेत आणि त्यांच्यापैकी काहींच्या डोक्याच्या मागच्या बाजूला गोळ्या लागल्या आहेत. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय मानवतावादी कायद्याच्या दृष्टीने तो अत्याचार आहे. गरजू लोकांना विनामूल्य राहता यावं, म्हणून 'या' व्यक्तीनं खरेदी केलं एक कोटीचं घर युद्ध गुन्ह्यांचे संशयास्पद विषय युद्धाच्या बहुतेक पैलूंप्रमाणे, युद्ध गुन्ह्याच्या व्याख्येत काय येऊ शकते हा एक शंकास्पद विषय आहे. यासाठी आंतरराष्ट्रीय मानवतावादी कायदा तीन तत्त्वांद्वारे मार्गदर्शन करतो - विशिष्टता, आनुपातिकता आणि इमारत. या अंतर्गत, कोणताही पक्ष कोणत्याही नागरिक किंवा नागरी वस्तूंना लक्ष्य करू शकत नाही. काय आहे अर्थ? कागदावर ही तत्त्वे स्पष्टपणे दिसतात. मात्र, हे स्पष्टीकरणासाठी खुले आहेत. उदाहरणार्थ, वापर, उद्देश किंवा कार्याच्या आधारावर एखाद्या नागरी वस्तूचा वापर केला जात असल्यास किंवा लष्करी हेतूंसाठी वापरला जात असल्याचे मानले जात असल्यास, त्याचा अर्थ बदलू शकतो. वरकी म्हणाले, “मी तुम्हाला एका शॉपिंग मॉलचे उदाहरण देऊ शकतो जिथे बॉम्ब फेकले गेले. युक्रेनियन म्हणतात की ही एक नागरी रचना होती, तर रशियन म्हणतात की त्यांना गुप्तचर अहवाल प्राप्त झाला की ते लष्करी स्टोअर म्हणून वापरले जात होते. युक्रेनच्या निर्वासितांसाठी कॅनडाचे देवदूत आले धावून, त्यांचं घर बनलंय Ukrainian Safe Haven सर्व काही कसे निश्चित केले जाईल वरकी म्हणाले, “मानवी दुःखाच्या मर्यादेसाठी काही नियम आहेत. परंतु, त्यांचे उल्लंघन होते, नियम मोडले जातात. सर्व काही अर्थ आणि मानवी निर्णयावर आधारित आहे - तुम्ही कशासाठी, केव्हा आणि किती प्रमाणात लक्ष्य ठेवावे." युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की यांनी रशियन सैन्यावर नरसंहाराचा आरोप केला आहे. याचा अर्थ एखाद्या राष्ट्रीय, वांशिक, जातीय किंवा धार्मिक गटाला नष्ट करण्याचा हेतुपुरस्सर प्रयत्न. हे सिद्ध करणे फार कठीण आहे. या प्रकरणात नरसंहाराचा हेतू सिद्ध होणे आवश्यक असल्याचे वरकी यांचे म्हणणे आहे. राजकारणी देखील नरसंहार हा शब्द अनेक प्रकारे वापरतात. पण हे सिद्ध करणं खरंच खूप अवघड आहे.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: Russia, Russia Ukraine, Ukraine news

    पुढील बातम्या