Home /News /national /

उत्तर प्रदेशातील 'या' नदीच्या पाण्याला लोक स्पर्शही करत नाहीत, कारणही आहे रंजक

उत्तर प्रदेशातील 'या' नदीच्या पाण्याला लोक स्पर्शही करत नाहीत, कारणही आहे रंजक

भारतात नदीला (River) माता मानून तिची पूजा केली जाते. मात्र, याच देशात अशीही एक नदी आहे. जिथे तिच्या पाण्याला स्पर्श देखील केला जात नाही. उत्तर प्रदेश (Uttar Pradesh)राज्यात ही नदी वाहते.

    लखनौ, 24 जानेवारी : भारतात (India) निसर्गाच्या (nature) बाबतीत प्रचंड विविधता पाहायला मिळते. भारतीय समाज हा निसर्गाचा पूजक मानला जातो. गंगा, यमुना, कृष्णा, क्षिप्रा यांसारख्या अनेक नद्यांची भारतात पूजा (worshiped) केली जाते. मात्र, एक नदी (river) अशी आहे, जी आजही शापित म्हणून ओळखली जाते. या नदीच्या पाण्याला सुद्धा कोणी स्पर्श करत नाही. यामागचं कारणही मोठं रंजक आहे. चला जाणून घेऊया. भारतात नद्यांना मातेचा दर्जा देण्यात आला असून येथे नद्या अतिशय पवित्र मानल्या जातात. त्यांची पूजा केली जाते. विशेष प्रसंगी (special occasions) नद्यांमध्ये स्नान करण्याची परंपराही शतकानुशतके जुनी आहे. पवित्र नद्यांचे पाणी पूजा आणि शुभ कार्यात वापरले जाते. एकंदरीत, नद्यांना भारतात खूप धार्मिक महत्त्व आहे. पण आपल्या याच देशात अशीही एक नदी आहे, जिच्या पाण्याला लोक हात लावणंही टाळतात. कर्मनाशा (Karmanasha) असं या नदीचं नाव असून ती उत्तर प्रदेशात (Uttar Pradesh) आहे. गंगा ही हिंदू धर्मातील सर्वांत पवित्र नदी मानली जाते. याशिवाय सरस्वती, नर्मदा, यमुना, क्षिप्रा इत्यादी नद्यांनाही मोठे महत्त्व आहे. कुंभमेळा असताना या नद्यांमध्ये स्नान करण्यासाठी संत महंतांची गर्दी लोटते. पण दुसरीकडे उत्तर प्रदेशातील कर्मनाशा नदीच्या पाण्यालाही लोक हात लावत नाहीत. 'कर्मनाशा' हा शब्द दोन शब्दांपासून बनलेला आहे. पहिला 'कर्म' आणि दुसरा म्हणजे 'नाश'. असे मानले जाते की, कर्मनाशा नदीच्या पाण्याला स्पर्श केल्याने तुम्ही करणार असलेलं काम बिघडतं आणि चांगली कर्म मातीत मिसळतात. त्यामुळे लोकं या नदीच्या पाण्याला हात लावत नाहीत. तसंच हे पाणी कोणत्याही कामासाठी वापरले जात नाहीत. ऋतुंचा जांगडगुत्ता! थंडीसह धुक्याची दुहेरी बॅटींग, 122 वर्षातील सर्वाधिक पाऊस आख्यायिका काय? पौराणिक कथेनुसार, राजा हरिश्चंद्राचे वडील सत्यव्रत यांनी एकदा त्यांचे गुरू वशिष्ठ यांच्याकडे सदेह स्वर्गात जाण्याची इच्छा व्यक्त केली होती. पण गुरूंनी त्यास नकार दिला. तेव्हा राजा सत्यव्रत यांनी गुरु विश्वामित्र यांना हीच विनंती केली. वसिष्ठ यांच्या सोबत वैर असल्यामुळे विश्वामित्राने सत्यव्रताला स्वर्गात पाठवले. हे पाहून इंद्रदेव क्रोधित झाले आणि त्यांनी राजाचे डोके खाली करून त्याला पृथ्वीवर पुन्हा पाठवले. त्यानंतर विश्वामित्राने त्यांच्या दृढनिश्चयाने राजा सत्यव्रताला त्याच अवस्थेत स्वर्ग आणि पृथ्वी यांच्यामध्ये थांबवले. नंतर देवांशी युद्ध केले. यादरम्यान राजा सत्यव्रताचं डोकं आकाशात उलटं लटकत होतं. त्याचवेळी त्यांच्या तोंडातून लाळ पडू लागली. ही लाळ नदीच्या रूपात पृथ्वीवर आली. या नदीलाच कर्मनाशा नदी म्हणतात. गुरू वशिष्ठांनी राजा सत्यव्रत याला त्याच्या दुष्टपणामुळे शाप दिला. लाळेने नदी निर्माण झाल्यामुळे आणि राजाला दिलेल्या शापामुळे ती शापित मानली जाते. बक्सरजवळ गंगा नदीला मिळते कर्मनाशा नदी बिहार आणि उत्तर प्रदेशमधून वाहते. या नदीचा बहुतांश भाग उत्तर प्रदेशात येतो. उत्तर प्रदेशात ती सोनभद्र, चंदौली, वाराणसी आणि गाझीपूरमधून वाहते आणि बक्सरजवळ गंगा नदीला मिळते. या नदीच्या आजूबाजूला पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था नव्हती, तेव्हा येथील लोक फळं खाऊन उदरनिर्वाह करत असत, पण या नदीचं पाणी वापरत नसत, असं सांगण्यात येते. आपल्या देशात नद्यांना खूप महत्त्व आहे. नद्या म्हणजे निसर्गाने आपल्याला दिलेली मोठी देणगी आहे. पण भारतात अशीही नदी आहे, जिच्या पाण्याला स्पर्श सुद्धा करणं लोक टाळतात, यावर कदाचित तुमचा विश्वास बसणार नाही. पण आजही कर्मनाशा नदीच्या पाण्याला स्पर्श न करण्याची परंपरा पाळली जात आहे.
    First published:

    Tags: Ganga river, Uttar pardesh

    पुढील बातम्या