वेळीच निदान न झाल्यास हेपेटायटिस घेईल यकृत कॅन्सरचं रूप; वेळीच ओळखा लक्षणं

वेळीच निदान न झाल्यास हेपेटायटिस घेईल यकृत कॅन्सरचं रूप; वेळीच ओळखा लक्षणं

हेपेटायटिस (hepatitis) या आजाराचं वेळीच निदान आणि उपचार झाले नाही तर रुग्णाच्या जीवावर बेतू शकतं.

  • Share this:

हेपेटायटिस (hepatitis) हा यकृताचा विकार आहे. त्यामुळे हेपेटायटिसची लक्षणं, त्यावरील उपचार आणि प्रतिबंधात्मक उपायही माहिती असणं गरजेचं आहे. थकवा जाणवणं, मळमळ आणि उलट्या, ओटीपोटात वेदना होणं, अस्वस्थता, भूक न लागणं, लघवीचा रंग पिवळा होणं, सांधेदुखी, त्वचेचा रंग बदलणं, स्नायू दुखणं, खाज सुटणं ही हेपेटायटिसची प्रमुख लक्षणं आहेत. हेपेटायटिस या आजाराचं वेळीच निदान आणि उपचार झाले नाही तर रुग्णाच्या जीवावर बेतू शकतं.

परळ येथील ग्लोबल रुग्णालयातील सल्लागार हेपॅटालॉजिस्ट डॉ. अमित गुप्ते यांनी सांगितलं, जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) 2016 च्या आकडेवारीनुसार 40 दशलक्ष लोक हिपेटायटीस बी या आजाराने पीडित आहेत. तर 6 ते 12 दशलक्ष लोकांना हेपेटायटिस सीची लागण झालेली आहे. त्यामुळे यकृताचा दाह ही एक समस्या म्हणून डोकं वर काढू लागली आहे. हेपेटायटिस विषाणूंमुळे होणाऱ्या विकारामुळे रुग्णाच्या कुटुंबियांना उपचारांचा आर्थिक भार सहन करावा लागत आहे. विशेषतः हेपेटायटीस हा विकार यकृताच्या कर्करोगाचे प्रमुख कारण आहे.

हेपेटायटिस ए, हेपेटायटिस बी, हेपेटायटिस सी आणि हेपेटायटिस ई असे प्रकार आहेत. त्यामुळे या प्रकारांनुसार त्यांची कारणं, लक्षणं आणि उपाय समजून घेऊयात.

हेपेटायटीस ए

लक्षणं : यकृताला सूज येणं किंवा जळजळ होणं अशी समस्या उद्भवते. आजारात भूक न लागणे, ताप येणं, थकवा जाणवणं, मळमळ व उलट्या होणे, गडद रंगाची लघवी, पोटदुखी आणि त्वचा-डोळे पिवळे पडणे ही लक्षणे दिसू लागतात. साधारणतः आठवडाभर ही लक्षणं दिसतात.

कारणं : शरीरात दूषित घटक गेल्यास किंवा दुषित अन्न किंवा दुषितपेयांचे सेवन केल्यास लागण होऊ शकते. बहुतांश संसर्ग हा घरातूनच एखाद्या व्यक्तीकडून होतो.

उपाय : प्रतिबंधासाठी लस उपलब्ध आहे. मात्र आजारापासून स्वतःचा बचाव करण्यासाठी पौष्टिक आहार, खाण्यापूर्वी हात स्वच्छ धुणे आणि वैयक्तिक स्वच्छता राखणं गरजेचं आहे. तरंच या आजाराला दूर ठेवू शकतो.

योग्य उपचार घेतल्यास 'हेपेटायटिस ए'वर मात करता येते. मात्र वेळीच उपचार न झाल्यास यकृत निकामी होण्याचा धोका वाढतो. अशावेळी रुग्णाला तातडीने रूग्णालयात दाखल करणं आवश्यक आहे. बऱ्याचदा काही प्रकरणांमध्ये त्वरित यकृत प्रत्यारोपणाची गरज भासू शकते.

हे वाचा - कोरोनासह कसं जगायचं? जगभरातील PHOTO पाहा मिळेल उत्तर

हेपेटायटिस ई

हेपेटायटिस ई हा हेपेटायटिस ए सारखाच आहे. मात्र यावर लस उपलब्ध नाही. त्यामुळे या आजाराबाबत दिलेल्या नियमावलीचं कठोर पालन करणे आवश्यक आहे. विशेषत: गर्भवती महिलांनी कारण त्यांना अॅक्युट लिव्हर फेल्युअरची समस्या उद्भवू शकते.

हेपेटायटिस बी

हेपेटायटिस ए आणि हेपेटायटिस ई पेक्षा हेपेटायटिस बी हा संक्रमित व्यक्तीच्या यकृतात जास्त काळ टिकतो. यामुळे काही रुग्णांना यकृताचा आजार जसं फायब्रोसिस, सिरोसिस (कायमस्वरूपी यकृत खराब होणे) आणि यकृताचा कर्करोग होऊ शकतो. त्यामुळे एखाद्या रुग्णाला हेपेटायटिस बीची लागण झालेली आहे किंवा नाही हे वैद्यकीय चाचणी करून तपासून पाहणं आवश्यक आहे.

कारणं : वीर्य, योनिमार्गातील द्रव आणि रक्तातून हेपेटायटिस बी व्हायरसची लागण होऊ शकते. म्हणजेच असुरक्षित लैंगिक संबंध, प्रसूतीदरम्यान आणि रक्त संक्रमणातून हा आजार होऊ शकतो.

उपाय : हेपेटायटिस बी या आजारावर प्रभावी औषधोपचार उपलब्ध आहेत. एक प्रभावी लस उपलब्ध आहे, जी लसीकरण मोहिमेत समाविष्ट करण्यात आली आहे.

हे वाचा - प्रतीक्षा संपली! कधी मिळणार कोरोनाची लस; जागतिक आरोग्य संघटनेने जाहीर केलं

हेपेटायटिस सी

या आजारात हेपेटायटीस बी सारखीच लक्षणं असतात. या आजारात यकृताचा सिरोसिस किंवा यकृताचा कर्करोग होऊ शकतो.

उपाय : या आजारावर औषधोपचार उपलब्ध असून ही औषधं तीन ते सहा महिन्यांमध्ये घ्यावी लागतात. हेपेटायटीस सी आजाराची लक्षणं ओळखणं आणि यकृताचं नुकसान होण्यापूर्वी तातडीने निदान आणि उपचार करणं आवश्यक आहे.

Published by: Priya Lad
First published: August 25, 2020, 7:54 AM IST

ताज्या बातम्या