मराठी बातम्या /बातम्या /explainer /

चमत्कार की सायन्स? अटलांटिक हिरवा तर हिंदी महासागर निळा का दिसतो? उत्तर मिळालं

चमत्कार की सायन्स? अटलांटिक हिरवा तर हिंदी महासागर निळा का दिसतो? उत्तर मिळालं

आपण अटलांटिक महासागराला (Atlantic sea) अंध महासागराच्या नावाने देखील ओळखतो, त्याचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे त्याच्या पाण्याचा रंग हिरवा आहे. हिंद महासागर किंवा पॅसिफिक महासागर जिथे जिथे मिळतो तिथे त्याचा रंग हिरवा आणि इतर समुद्र निळा असल्याचे स्पष्ट होते. याला हिरवा रंग येण्याचे कारण काय?

आपण अटलांटिक महासागराला (Atlantic sea) अंध महासागराच्या नावाने देखील ओळखतो, त्याचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे त्याच्या पाण्याचा रंग हिरवा आहे. हिंद महासागर किंवा पॅसिफिक महासागर जिथे जिथे मिळतो तिथे त्याचा रंग हिरवा आणि इतर समुद्र निळा असल्याचे स्पष्ट होते. याला हिरवा रंग येण्याचे कारण काय?

आपण अटलांटिक महासागराला (Atlantic sea) अंध महासागराच्या नावाने देखील ओळखतो, त्याचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे त्याच्या पाण्याचा रंग हिरवा आहे. हिंद महासागर किंवा पॅसिफिक महासागर जिथे जिथे मिळतो तिथे त्याचा रंग हिरवा आणि इतर समुद्र निळा असल्याचे स्पष्ट होते. याला हिरवा रंग येण्याचे कारण काय?

पुढे वाचा ...
  • Published by:  Rahul Punde

मुंबई, 11 जून : सामान्यतः पाण्याला रंग नसतो, पण दुरून पाहिल्यास ते निळे दिसते. समुद्र असो की नदी - सहसा पाण्याचा रंग निळा दिसतो, पण काही ठिकाणी हा रंग हिरवाही दिसतो. जगातील दोन मोठ्या महासागरांच्या रंगांबाबतही असेच आहे. अटलांटिक महासागर (Atlantic sea) हिरव्या रंगात दिसतो तर हिंदी महासागर (indian ocean) निळा दिसतो. कारण काय आहे.

जगात तीन मोठे महासागर आहेत- अटलांटिक महासागर, प्रशांत महासागर म्हणजे पॅसिफिक आणि हिंद महासागर म्हणजे इंडियन ओशियन. काही लोक आर्क्टिक आणि अंटार्क्टिक समुद्रांना महासागरांच्या श्रेणीमध्ये देखील ठेवतात. परंतु, प्रत्यक्षात आर्क्टिक समुद्र पॅसिफिकचा एक भाग आणि अंटार्क्टिक इतर समुद्रांच्या दक्षिणेकडील भागांनी बनलेला आहे.

अटलांटिक महासागर हा जगातील सर्वात मोठा महासागर आहे. त्याच वेळी, मध्यमहासागर युरोप आणि आफ्रिकेला अमेरिकेपासून वेगळे करतो. तो पाहताना फुगलेल्या काचेसारखे दिसतो. आफ्रिका आणि दक्षिण अमेरिकेच्या पसरलेल्या भागांमुळे, त्याची रुंदी काही ठिकाणी कमी दिसते. वास्तविक तो क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने पॅसिफिकच्या केवळ अर्धा आहे.

दोन महासागर रंगांमुळे सहज ओळखता येतात

हिंदी महासागर आणि अटलांटिक त्यांच्या रंगांमुळे सहज ओळखले जाऊ शकतात. त्यांचे नीळ आणि हिरवे रंग स्पष्टपणे दिसतात. हे दोन महासागर एकत्र आले तरी त्यांच्या पाण्याचा रंग वेगळा दिसतो.

हिंदी महासागर हा जगातील तिसरा सर्वात मोठा समुद्र आहे. यात पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर असलेल्या सुमारे 20 टक्के पाण्याचा समावेश आहे. उत्तरेला भारतीय उपखंड, पश्चिमेला पूर्व आफ्रिका; पूर्वेला इंडोचायना सुंडा बेटे आणि ऑस्ट्रेलियाने वेढलेले आहे. हा जगातील एकमेव असा महासागर आहे ज्याचे नाव हिंदुस्थान (भारत) या देशाच्या नावावरून ठेवण्यात आले आहे. प्राचीन भारतीय ग्रंथांमध्ये त्याला "रत्नाकर" असे म्हटले गेले आहे.

दोन्ही महासागरांचे रंग ही त्यांची खासियत आहे. या कारणास्तव, हिंदी महासागर निळा दिसतो, तर अटलांटिक महासागर हिरवा दिसतो.

हवामान बदलाच्या लढाईत झाडांवरील संशोधनाने शास्त्रज्ञांना धक्का!

हे प्रकाशाच्या रंगांच्या परावर्तनामुळे होते

वास्तविक, या रंगांचे कारण त्यांच्यावर पडणाऱ्या प्रकाशात दडलेले असते. किंबहुना, जेव्हा सूर्याचा प्रकाश त्यांच्या पाण्यावर पडतो, तेव्हा त्यात असलेले सात रंग, जे त्याच्या पाण्यावर सर्वाधिक विखुरतात, हा महासागर त्याच रंगाचा दिसतो.

प्रकाशाचा रंग सामान्यतः काहीही नसतो हे आपल्या सर्वांना माहीत आहे. मात्र, जेव्हा तो रंगांमध्ये विखुरतो तेव्हा एक इंद्रधनुष्य दिसते, म्हणजेच या प्रकाशात सात रंग लपलेले असतात. या सात रंगांपैकी, पाण्यावर पडल्यानंतर जो रंग सर्वात जास्त परावर्तित होतो तो या महासागरांचा रंग बनतो. पण हे कसे घडते?

पाण्याचा रंग सहसा निळा दिसतो

पाण्यामध्ये कोणते पदार्थ विरघळतात यावरुनही रंग बदलू शकतो. सर्वसाधारणपणे, जेव्हा सर्व समुद्र आणि नद्यांच्या पाण्यावर सूर्यप्रकाश पडतो तेव्हा पाण्यावरील निळा रंग सर्वात जास्त विखुरला जातो आणि परावर्तित होतो. म्हणूनच त्यांचे रंग सहसा निळे दिसतात.

World Ocean Day 2022: महासागरांशिवाय मानवी जीवन अशक्य! ते नसतील काय होईल वाचा

अटलांटिकच्या हिरवळीचेही हेच कारण

अंध अर्थात अटलांटिक महासागराबद्दल आणखी एक तथ्य आहे. त्याच्या पायथ्याशी हिरवीगार झाडे विपुल प्रमाणात आहेत. या वनस्पती नष्ट झाल्यामुळे या समुद्राच्या पाण्यात एक पिवळ्या रंगाचा पदार्थ सतत विरघळत राहतो. जेव्हा या समुद्राच्या पाण्यावर सूर्यप्रकाश पडतो तेव्हा त्यातील निळे आणि पिवळे दोन्ही रंग परावर्तित होतात. निळ्या आणि पिवळ्या रंगाच्या मिश्रण आपल्या डोळ्यांना हिरवे दिसते.

यामुळेच अटलांटिक समुद्राचा रंग हिरवा दिसतो. मध्य महासागरात पिवळ्या रंगाचे पदार्थ नसतात, त्यामुळे त्याच्या पाण्यावर फक्त निळा रंग पसरतो. आणि आपल्याला निळे दिसू लागतात. या दोन रंगांमुळे कोणीही सांगेल की हा अटलांटिक महासागर आहे आणि हा हिंदी महासागर आहे.

First published:

Tags: Indian ocean, Sea