Water bottle | 20 रुपयांची पाण्याची बाटली 5 स्टार हॉटेलमध्ये 300 रुपयांना का? कारण जाणून घ्या

Water bottle | 20 रुपयांची पाण्याची बाटली 5 स्टार हॉटेलमध्ये 300 रुपयांना का? कारण जाणून घ्या

वास्तविक, देशात कमाल किरकोळ किंमत किंवा एमआरपीसाठी (MRP) विशेष कायदा आहे. या कायद्याचे नाव लीगल मेट्रोलॉजी ऍक्ट (Legal Metrology Act) असे आहे. या कायद्याद्वारे केंद्र सरकारचे अन्न आणि ग्राहक व्यवहार मंत्रालय एमआरपीबाबत सूचना जारी करते.

  • Share this:

मुंबई, 22 नोव्हेंबर: बाहेर फिरायला गेल्यानंतर वेगवेगळ्या ठिकाणी खाण्यापिण्याच्या वस्तूंच्या किमतीत तुम्हाला थोडाफार फरक नेहमीच जाणवत असेल. मात्र, 20 रुपयांची पाण्याची बाटली कॅफेमध्ये 50 रुपये तर 5 स्टार हॉटेलमध्ये 300 रुपयांची का होते? याचा तुम्ही कधी विचार केला आहे का? बाटलीचा ब्रँड एक आणि पाणीही तेच, मग फक्त जागा बदलल्यानंतर इतकी तफावत का? तुम्ही ही गोष्ट आजमावून पाहू शकता. कोणत्याही दुकानातून पाण्याची बाटली विकत घ्या. कोणत्याही कॅफे किंवा हॉटेलमधून समान बाटली खरेदी करा. तुम्हाला दरांमध्ये फरक स्पष्टपणे दिसेल. या किमती वेगवेगळ्या कशा? चला जाणून घेऊया.

याबाबत सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय आहे. वास्तविक, देशात कमाल किरकोळ किंमत किंवा एमआरपीसाठी विशेष कायदा आहे. या कायद्याचे नाव लीगल मेट्रोलॉजी ऍक्ट (Legal Metrology Act) असे आहे. या कायद्याद्वारे केंद्र सरकारचे अन्न आणि ग्राहक व्यवहार मंत्रालय एमआरपीबाबत सूचना जारी करते. कंपन्यांनी त्यांच्या उत्पादनांच्या किंमती कशा लिहाव्यात आणि नियम काय असतील हे निर्देशांमध्ये सांगितले आहे. पण पाण्याच्या बाटल्यांच्या बाबतीत, रेस्टॉरंट्स किंवा हॉटेल्स एमआरपीपेक्षा जास्त दराने बाटलीबंद पाणी किंवा इतर पॅकेज केलेले पदार्थ विकू शकतात, असे सर्वोच्च न्यायालयाने एका निकालात म्हटले आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटले आहे की हॉटेल्स आणि रेस्टॉरंट्स त्यांची सेवा पाणी इत्यादीमध्ये देत असल्याने त्यांना त्यांच्यानुसार एमआरपीपेक्षा जास्त पैसे आकारण्याचा अधिकार आहे.

अनेकदा कोर्टात वाद

पाण्याच्या बाटल्यांच्या किमतीवरून देशात अनेकदा गंभीर वाद झाला आहे. ग्राहक मंत्रालयाकडे अनेकदा एमआरपीशी संबंधित तक्रारी येत आहेत. 2016 मध्ये तत्कालीन अन्न आणि ग्राहक मंत्री रामविलास पासवान म्हणाले होते की, जर एखाद्या ग्राहकाकडून पाण्याच्या बाटलीच्या एमआरपीपेक्षा जास्त शुल्क आकारले जात असेल तर त्वरित तक्रार करा.

मलायका अरोरासह विराट कोहली पितात Black Water, काय आहेत या पाण्याचे फायदे वाचा सविस्तर

कायदेशीर मेट्रोलॉजी कायद्याच्या कलम 36 मध्ये असे नमूद केले आहे की पॅकेजवरील घोषणांनुसार नसलेल्या कोणत्याही प्री-पॅकेज केलेल्या वस्तूंच्या विक्री, वितरण किंवा वितरणामध्ये गुंतलेली कोणतीही व्यक्ती कायद्यानुसार दंडास पात्र आहे. या गुन्ह्यासाठी 25 हजार रुपयांचा दंड होऊ शकतो. दुसऱ्या गुन्ह्यासाठी 50,000 रुपयांपर्यंत दंड होऊ शकतो. शिवाय, त्यानंतरच्या गुन्ह्यांसाठी एक लाख रुपयांपर्यंतचा दंड किंवा एक वर्षांपर्यंत वाढू शकेल अशा मुदतीच्या कारावासाची किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात. यामध्ये पाण्याची बाटली एमआरपीपेक्षा जास्त किमतीत विकल्या जाणाऱ्या गुन्ह्याचाही समावेश आहे.

उभ्याने पाणी पिण्याने तहान जात नाही. समाधान न झाल्यामुळे पुन्हा पुन्हा तहान लागेल.

उभ्याने पाणी पिण्याने तहान जात नाही. समाधान न झाल्यामुळे पुन्हा पुन्हा तहान लागेल.

आता प्रश्न असा आहे की, हॉटेल किंवा रेस्टॉरंट पिण्याच्या पाण्याच्या बाटलीसाठी कंटेनरवर लिहिलेल्या कमाल किरकोळ किंमतीपेक्षा जास्त पैसे घेऊ शकतात का? उत्तर होय आहे. ग्राहकांना मोठा झटका देत सर्वोच्च न्यायालयाने आपला निर्णय दिला होता. निकालात म्हटले आहे की हॉटेल आणि रेस्टॉरंट्स कमाल किरकोळ किमतीवर (MRP) बाटलीबंद किंवा पॅकेज केलेल्या वस्तू विकण्यास बांधील नाहीत. प्री-पॅकेज केलेल्या किंवा पॅकेज केलेल्या उत्पादनांसाठी जादा शुल्क आकारणे हा कायदेशीर मेट्रोलॉजी कायद्यांतर्गत गुन्हा आहे, ज्यासाठी 25,000 रुपये दंड किंवा तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकते, असा सरकारचा युक्तिवाद न्यायालयाने नाकारला.

Drinking Water And Health: चांगल्या आरोग्यासाठी कधी आणि किती प्यावं पाणी, वाचा सविस्तर

सिनेमा हॉल, मॉल्स, विमानतळ अशा ठिकाणी जादा दर आकारण्याचा मुद्दा अनेकवेळा ग्राहक न्यायालयात गेला आणि तेथेही निर्णय ग्राहकांच्या बाजूने गेला. एकाच वस्तूच्या दोन भिन्न किंमती असू शकत नाहीत, अशी अनेक वेळा टिप्पणी करण्यात आली आहे. तरीही ही व्यवस्था अव्याहतपणे सुरू आहे.

Published by: Rahul Punde
First published: November 22, 2021, 8:51 PM IST

ताज्या बातम्या