Home /News /explainer /

अंटार्क्टिकामध्ये तब्बल 4 महिन्यांची काळोखी रात्र सुरू, अंतराळवीरांसाठी असते उत्तम संधी

अंटार्क्टिकामध्ये तब्बल 4 महिन्यांची काळोखी रात्र सुरू, अंतराळवीरांसाठी असते उत्तम संधी

या हंगामातील शेवटचा सूर्यास्त 13 मे रोजी अंटार्क्टिकामध्ये (Antarctica) दिसला होता, त्यानंतर चार महिन्यांची काळोखी रात्र सुरू झाली आहे. तसे, हा काळ अंटार्क्टिकाशी संबंधित कोणत्याही संशोधन कार्यासाठी योग्य नाही. पण अंतराळवीरांसाठी (Astronauts) ही एक उत्तम संधी ठरते. या काळात ते विशेष प्रकारचे प्रशिक्षण (Training) घेऊ शकतात ज्यामुळे त्यांना प्रोत्साहन मिळते.

पुढे वाचा ...
    मुंबई, 18 मे : अंटार्क्टिका (Antarctica) हा पृथ्वीचा असा विशेष कोपरा आहे, जिथे अशी परिस्थिती आहे जी पृथ्वीच्या इतर भागावर कुठेही आढळत नाही. ध्रुवीय प्रदेश असल्याने चार महिन्यांचा काळ पूर्णपणे अंधारमय असतो. अंतराळ शास्त्रज्ञांसाठी, विशेषतः अंतराळवीरांसाठी हा काळ खास आहे. यावेळी अंटार्क्टिकाच्या कठोर आणि अत्यंत तीव्र वातावरणात अंतराळवीर अंतराळात जाण्यापूर्वी अशा ठिकाणी प्रशिक्षण घेतात. युरोपियन स्पेस एजन्सीच्या (European Space Agency) अंतराळवीरांची एक टीम अंटार्क्टिकामधील कॉनकॉर्डिया स्टेशनवर अनेक महिन्यांच्या आयसोलेशन आणि इतर तीव्र वातावरणाची तयारी करण्यासाठी पाठवण्यात आली आहे. आदर्श वेळ आणि ठिकाण ही वेळ त्यांच्यासाठी आदर्श वेळ आहे. कारण, अंतराळवीर अंटार्क्टिकाला दीर्घ अंतराळ मोहिमेवर जाण्यापूर्वी अत्यंत कठीण परिस्थितीत सराव करू शकतात. या वर्षी चार महिन्यांचा अंधार 13 मे रोजी सुरू झाला, जेव्हा हंगामाचा शेवटचा सूर्यास्त होता. 12 सदस्य संघ प्रशिक्षण युरोपियन स्पेस एजन्सी अंटार्क्टिकामध्ये कॉनकॉर्डिया चालवते. या सूर्यास्तानंतर, 12 सदस्यांच्या क्रूचा प्रशिक्षण कार्यक्रम सुरू झाला, जो संपूर्ण हिवाळा येथे असेल. कॉनकॉर्डिया स्टेशनची निर्मिती फ्रेंच पोलर इन्स्टिट्यूट आणि इटालियन अंटार्क्टिका प्रोग्रामने मिळून केली असून ते सोबत चालवतात. तीन इमारतीचा पाया अंटार्क्टिकाच्या हिवाळ्यात ही इमारत 16 सदस्यांचा क्रू सामावून घेऊ शकते. स्टेशनमध्ये तीन इमारती आहेत ज्या बंद पादचारी मार्गांनी एकमेकांना जोडलेल्या आहेत. दोन मोठ्या सिलेंडरच्या आकाराच्या इमारतीमध्ये राहण्याची आणि कामाची जागा आहे तर तिसऱ्या इमारतीत तांत्रिक उपकरणे आहेत ज्यात इलेक्ट्रिक पॉवर प्लांट आणि बॉयलर रूम देखील समाविष्ट आहे. हाच बेस आहे, जिथे अंटार्क्टिकामध्ये वर्षभर लोक राहतात. कठोर वातावरण प्रयोग या वर्षी कॉनकॉर्डियाला आलेल्या टीममध्ये स्वीडनचे पर्यवेक्षक डॉ. हॅनेस हॅगसन यांच्यासह इटली आणि फ्रान्समधील संशोधक आणि तंत्रज्ञांचा समावेश आहे, जे बेसचे व्यवस्थापन करतील आणि वैज्ञानिक प्रयोग करतील. या प्रयोगांमध्ये, मुख्य उद्दिष्ट मानवांवर अत्यंत आणि कठोर वातावरणाचा परिणाम अभ्यासणे हे असेल. कडक उन्हात तुमच्या कारचा AC नीट का चालत नाही? ह्या चुका टाळा नाहीतर होईल पश्चाताप सहा महिन्यांसाठी प्रयोग इसा यांच्या म्हणण्यानुसार, आता काही दिवस बाहेरून कॉनकॉर्डिया स्टेशनवर कोणत्याही प्रकारची संसाधने पाठवली जाणार नाहीत. यापूर्वी विमानाच्या उड्डाणातून या वर्षी फेब्रुवारीमध्ये पुरवठा साहित्य उपलब्ध करून देण्यात आले होते. आता ही टीम पुढील सहा महिने अलिप्त राहून अंतराळ प्रवासाचे सर्व प्रकारचे प्रयोग करणार आहे. 9 महिने संपूर्ण जगापासून अलिप्त या प्रयोगांमध्ये काही बायोमेडिकल प्रयोगांचाही समावेश असेल जे क्रू सदस्य स्वतःवर प्रयोग करतील आणि मानव अत्यंत अलिप्त कसे जगू शकतात हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न करतील. सैद्धांतिकदृष्ट्या या संस्थेचा संपर्क 9 महिन्यांसाठी जगापासून बंद केला जाईल. इसाच्या वेबसाइटवर असे म्हटले आहे की हे प्रयोग झोपेच्या अभ्यासापासून ते आतड्याच्या आरोग्याच्या मोजमापांपर्यंत होते. कॉनकॉर्डिया स्टेशन दक्षिण ध्रुवापासून काही किलोमीटर अंतरावर आहे. जेथे तापमान -80 डिग्री सेल्सियस पर्यंत खाली येते. या परिस्थितीत, क्रू मेंबर्समध्ये क्रॉनिक हायपोबॅरिक हायपोक्सिया होऊ शकतो, ज्यामध्ये मेंदूला ऑक्सिजनचा पुरवठा कमी होतो. अशी परिस्थिती दुसऱ्या ग्रहावर राहण्यासारखी आहे. त्यामुळेच अशा प्रयोगांसाठी आणि प्रशिक्षणासाठी या ठिकाणाची निवड करण्यात आली आहे.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: Research, Space Centre

    पुढील बातम्या