आपला कोणताही निकामी झालेला अवयव आपण पुन्हा निर्माण करू शकलो तर किती छान होईल. मग आयुष्यभर दात पडल्यानंतर पुन्हा त्याच ठिकाणी नवीन दात येऊ लागतील. या क्षमता एखाद्या काल्पनिक चित्रपट किंवा कादंबरीच्या कथेसारख्या वाटतात. परंतु, हे देखील एक सत्य आहे की अनेक प्राण्यांमध्ये अशा क्षमता आहेत. (प्रतिकात्मक फोटो: शटरस्टॉक)
सॅलॅमंडर (salamander) हा एक उभयचर प्राणी आहे ज्याला शेपटी आणि लहान पाय आहेत. सॅलमंडर्सच्या 700 प्रजाती आहेत आणि त्या सर्वांमध्ये काही प्रमाणात पुनरुत्पादन क्षमता आहे. तर काहींमध्ये इतरांपेक्षा जास्त आहे. काही सॅलॅमंडर भक्षकांचे लक्ष विचलित करण्यासाठी त्यांच्या शेपट्या तोडतात. हा तुटलेला अवयव काही आठवड्यांत पुन्हा वाढू शकतो. तर नवीन शेपूट जुन्या शेपटीप्रमाणेच काम करते. (प्रतिकात्मक फोटो: शटरस्टॉक)
एक्सोलोटल्सला (Axolotls) सॅलॅमंडरची महासागर प्रजाती म्हटले जाऊ शकते. त्यांची पुनरुत्पादन क्षमता खूप चांगली आहे. हे लहान सॅलमँडर त्यांचे हातपाय, त्वचा आणि अगदी शरीराच्या कोणत्याही भागाची पुन्हा वाढ करू शकतात. याशिवाय हे विचित्र उभयचर प्राणी जमिनीवर कमी राहतात आणि पाण्यात जास्त असतात. श्वास घेण्यासाठी कल्ल्याचा वापर करतात. महासागरांच्या तुलनेत ही तलावातील एक प्रजाती मानली जाते. (प्रतिकात्मक फोटो: शटरस्टॉक)
शार्क (Sharks) त्यांच्या धोकादायक शिकारी शैलीसाठी प्रसिद्ध आहेत. मात्र, ते त्यांच्या अनेक अवयवांचे पुनरुत्पादन देखील करू शकतात. त्यांचे दात आयुष्यभर वाढत राहतात. नवीन दात येण्यासाठी काही दिवस ते काही महिने लागू शकतात. ही संपूर्ण प्रक्रिया शास्त्रज्ञांनी नीट समजून घेतल्यास दंतचिकित्सा क्षेत्रात क्रांती घडू शकते. (प्रतिकात्मक फोटो: शटरस्टॉक)
स्टारफिश किंवा तारामासा त्यांच्या रंग, आकार आणि आकारांच्या संयोजनाने स्वतःला एक अतिशय आकर्षक स्वरूप प्रदान करतात. स्टारफिश हा प्राणी देखील पुनरुत्पादन करण्यात माहीर आहे. तो फक्त त्याचे नवीन अवयव वाढवू शकत नाही तर वेगळे केलेल्या अवयवातून संपूर्ण शरीर देखील विकसित करू शकतात. अनेक स्टारफिश विभक्त अवयवांपासून उत्क्रांत झाले आहेत. आहे की नाही विशेष? (प्रतिकात्मक फोटो: शटरस्टॉक)
सरडा (Chameleons) रंग बदलण्याच्या वृत्तीसाठी प्रसिद्ध आहे. परंतु, ते त्यांच्या अवयवांचे पुनरुत्पादन करण्यासाठी देखील ओळखले जातात. सरडा त्यांची शेपटी आणि पाय पुन्हा वाढवू शकतात. त्यांच्यात त्वचा आणि जखमी नसांना बरे करण्याची क्षमता आहे. (प्रतिकात्मक फोटो: शटरस्टॉक)