मराठी बातम्या /बातम्या /लाइफस्टाइल /

तरुण भारतीयांमध्ये मधुमेहाचे प्रमाण वाढतंय!

तरुण भारतीयांमध्ये मधुमेहाचे प्रमाण वाढतंय!

भारतात दिवसेंदिवस मधुमेहाचे प्रमाण वाढताना दिसत आहे.

भारतात दिवसेंदिवस मधुमेहाचे प्रमाण वाढताना दिसत आहे.

भारतात दिवसेंदिवस मधुमेहाचे प्रमाण वाढताना दिसत आहे.

  • News18 Lokmat
  • Last Updated :
  • Mumbai, India
  • Published by:  Rahul Punde

मुंबई, 19 सप्टेंबर : भारतात मधुमेहाचे प्रमाण वाढत आहे, हे स्पष्ट आहे. एक काळ असा होता जेव्हा मधुमेह इतका दुर्मिळ होता की जेव्हा जवळच्या आणि प्रिय व्यक्तीला मधुमेहाचे निदान होते तेव्हा ती एक महत्त्वपूर्ण घटना मानली जात असे. आज, मधुमेहाने स्पर्श न केलेले कुटुंब सापडणे दुर्मिळ आहे.

इंटरनॅशनल डायबिटीज फेडरेशन अॅटलस 2019 च्या अंदाजानुसार 2019 पर्यंत भारतातील प्रौढ लोकसंख्येमध्ये मधुमेहाची अंदाजे 77 दशलक्ष प्रकरणे आहेत. 2030 मध्ये ही संख्या 101 दशलक्ष आणि 2045 मध्ये 134 दशलक्ष होईल असा अंदाजही वर्तवण्यात आला आहे1. एवढेच नाही. आणखी एक त्रासदायक प्रवृत्ती वाढत आहे - तरुण प्रौढ आणि मधुमेह असलेल्या मुलांची वाढती संख्या आहे1. या वाढीमध्ये अनेक जोखीम घटक कारणीभूत आहेत: कमी सक्रिय जीवनशैली, उच्च प्रक्रिया केलेले अन्न इत्यादी2.

तथापि, मुले आणि तरुण प्रौढांमध्ये, जोखीम फक्त टाइप 2 मधुमेहापुरती मर्यादित नाही: टाइप 1 मधुमेह देखील आहे, ज्याचे निदान केवळ मुले आणि तरुण प्रौढांमध्ये केले जाते. जागतिक स्तरावर, 20 वर्षांपेक्षा लहान 1,110,100 मुले आणि किशोरवयीनना टाइप 1 मधुमेह असल्याचा अंदाज आहे. असा अंदाज आहे की मुले आणि पौगंडावस्थेतील टाइप 1 मधुमेहाचे प्रमाण दरवर्षी 3% वाढत आहे1.

टाइप 1 मधुमेह म्हणजे काय आणि ते टाइप 2 पेक्षा वेगळे कसे आहे?

टाइप 1 मधुमेहामध्ये, रोगप्रतिकारक शक्ती स्वादुपिंडावर हल्ला करते, ज्यामुळे इन्सुलिन तयार करण्याची क्षमता कमी होते. या प्रकारचा मधुमेह सामान्यतः अनुवांशिक घटकांमुळे उद्भवतो. टाइप 2 मधुमेहामध्ये, स्वादुपिंड अद्याप इन्सुलिन तयार करतो, परंतु शरीरात इन्सुलिन प्रतिरोधक क्षमता विकसित होते. स्वादुपिंड अधिकाधिक इन्सुलिन बनवत राहतो, शेवटी अवयव बाहेर पडतो. अत्यंत गंभीर प्रकरणांमध्ये, स्वादुपिंड इन्सुलिन तयार करणे पूर्णपणे थांबवते.

एक सामान्य गैरसमज आहे की टाइप 2 मधुमेह किंवा 'प्रौढ-प्रारंभ' मधुमेह फक्त वृद्धांना प्रभावित करतो. दुर्दैवाने, आता असे राहिलेले नाही. भारतातील 25 वर्षांखालील प्रत्येक चार व्यक्तींपैकी एकाला (25.3%) मधुमेह आहे.

टाइप 2 मधुमेह विविध कारणांमुळे होऊ शकतो, जसे की आहार, मर्यादित शारीरिक क्रियाकलाप किंवा अनुवांशिक पूर्वस्थिती. तज्ज्ञांचा असा विश्वास आहे की बालपणातील लठ्ठपणाचा गगनाला भिडणारा दर हा बालरोग टाइप 2 मधुमेहाच्या घटनांमध्ये अचानक वाढ होण्यास कारणीभूत घटकांपैकी एक आहे.

चांगली बातमी अशी आहे की टाइप 2 मधुमेह असलेल्या तरुणांना इन्सुलिन सप्लिमेंटेशनची गरज नसते, विशेषत: लवकर आढळल्यास. मधुमेह लवकर सुरू असताना देखील प्रभावीपणे व्यवस्थापित करण्यासाठी अनेक जीवनशैली हस्तक्षेप आणि औषधे वापरली जाऊ शकतात2. तथापि, मधुमेह लवकर सुरू होणे म्हणजे मधुमेह शरीरात दीर्घकाळ अस्तित्वात असतो, ज्यामुळे व्यक्तीला मधुमेहाशी संबंधित दीर्घकालीन गुंतागुंत होण्याचा धोका जास्त असतो. हे अनेक अवयव प्रणालींवर परिणाम करू शकतात, ज्यापैकी सर्वात कमी ज्ञात आहे की मधुमेह आणि डायबेटिक रेटिनोपॅथी (DR) मुळे दृष्टी कमी होणे यामधील दुवा आहे.

मधुमेह आणि त्याचा डोळ्यांवर होणारा परिणाम

डायबेटिक रेटिनोपॅथी ही मधुमेहाची डोळ्याशी संबंधित गुंतागुंत आहे जी रेटिनावर परिणाम करते. रक्तातील ग्लुकोजच्या उच्च पातळीमुळे डोळ्यातील रक्तवाहिन्या फुटणे, फुगणे किंवा गळती होऊन डोळ्याला इजा होऊ शकते. DR सुरुवातीच्या टप्प्यात लक्षणे नसलेला असतो परंतु स्थिती जसजशी वाढत जाते, तसतसे वाचण्यात अडचण, अंधुक दृष्टी, फ्लोटिंग स्पॉट्स आणि दृष्टीच्या इतर गुंतागुंत होऊ शकतात. वेळीच लक्ष न दिल्यास कायमची दृष्टी नष्ट होऊ शकते.

हे टाइप 1 आणि टाइप 2 मधुमेह असलेल्या लोकांना प्रभावित करते आणि मधुमेहाशी संबंधित अनेक गुंतागुंतांप्रमाणेच, DR विकसित होण्याचा धोका वेळोवेळी वाढतो. जेव्हा एखाद्याला टाइप 1 मधुमेहाचे निदान होते, तेव्हा त्यांना DR चे निदान होणे फार दुर्मिळ असते. तथापि, जसजसा वेळ जातो तसतसे DR विकसित होण्याची शक्यता देखील वाढते. 20 वर्षांमध्ये, टाइप 1 मधुमेह असलेल्या 99% लोकांमध्ये विविध प्रकारची प्रगत लक्षणे दिसून येतात.

ज्यांना टाइप 2 मधुमेहाचे निदान झाले आहे त्यांच्यासाठी परिस्थिती वेगळी आहे. प्रारंभिक निदानाच्या वेळी DR उपस्थित असू शकतो आणि टाइप 1 मधुमेहाप्रमाणेच, DR होण्याची शक्यता वेळोवेळी वाढते. 20 वर्षांमध्ये, टाइप 2 मधुमेह असलेल्या अंदाजे 60% लोकांमध्ये DR ची लक्षणे दिसून येतात.

डायबेटिक रेटिनोपॅथी आणि तुम्ही

चांगली बातमी अशी आहे की जर लवकर निदान झाले तर DR मुळे होणारी दृष्टी कमी होऊ शकते9. एकदा DR आढळल्यानंतर, तुमचा मधुमेह नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आणि तुमच्या दृष्टीचे आणखी नुकसान टाळण्यासाठी तुम्ही आणि तुमचे डॉक्टर तुमच्यासाठी एक स्पष्ट मार्ग तयार करू शकता9. तथापि, पहिली पायरी म्हणजे अचूक निदान करणे.

DR स्क्रीनिंग नेत्र चाचणी वापरून तुमच्या नेत्ररोग तज्ञाद्वारे DR चे निदान केले जाऊ शकते6. DR बद्दल जागरुकता वाढवण्यासाठी आणि DR संबंधित दृष्टी कमी होण्यापासून रोखता येण्यासाठी Network18 ने 2021 मध्ये नोव्हार्टिसच्या सहकार्याने 'नेत्र सुरक्षा' - मधुमेह विरुद्ध भारत उपक्रम सुरू केला. आता दुसर्‍या वर्षात, हा उपक्रम देशभरात वैयक्तिक आरोग्य शिबिरे आयोजित करण्यावर केंद्रित आहे.

स्वतःला आणि तुमच्या प्रियजनांना माहिती देऊन DR संबंधित दृष्टी कमी होण्याविरुद्धच्या लढ्यात आमच्यासोबत सामील व्हा. नेत्रा सुरक्षा उपक्रम वेबसाइटवर सीझन 1 मधून तुम्ही माहितीपूर्ण लेख, व्हिडिओ आणि धोरणकर्ते, डॉक्टर आणि थिंक टॅंक यांच्यातील गोलमेज चर्चांमध्ये प्रवेश करू शकता.  https://www.news18.com/netrasuraksha/.

संदर्भ:

IDF Atlas, International Diabetes Federation, 9th edition, 2019. Available at: https://diabetesatlas.org/atlas/ninth-edition/ [Accessed 3 Aug 2022]

Type 2 Diabetes in Children. Available at: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/type-2-diabetes-in-children/symptoms-causes/syc-20355318 [Accessed 3 Aug 2022]

One in every four of India’s youth suffer from deadlier type 2 diabetes. Available at: https://www.hindustantimes.com/health/world-diabetes-day-one-in-every-four-of-india-s-youth-suffer-from-the-deadlier-type-2/story-LP4ugRJ5qqLNITYg24xCbO.html [Accessed 3 Aug 2022]

Type 1 Diabetes. Available at: https://medlineplus.gov/genetics/condition/type-1-diabetes/ [Accessed 3 Aug 2022]

Generation Diabetes: Why the Youngest Type 2 Diabetes Patients Are the Sickest. Available at: https://www.healthline.com/health-news/why-the-youngest-type-2-diabetes-patients-are-the-sickest#The-fight-to-control-blood-sugar- [Accessed 3 Aug 2022]

Complications of Diabetes. Available at: https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/complications [Accessed 3 Aug 2022]

Diabetic Retinopathy is on the rise in young people. Here's how you can control it! Available at: https://www.news18.com/news/lifestyle/diabetic-retinopathy-is-on-the-rise-in-young-people-heres-how-you-can-control-it-4586237.html [Accessed 3 Aug 2022]

Bryl A, Mrugacz M, Falkowski M, Zorena K. The Effect of Diet and Lifestyle on the Course of Diabetic Retinopathy-A Review of the Literature. Nutrients. 2022 Mar 16;14(6):1252. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8955064/ [Accessed 3 Aug 2022]

Abràmoff MD, Reinhardt JM, Russell SR, Folk JC, Mahajan VB, Niemeijer M, Quellec G. Automated early detection of diabetic retinopathy. Ophthalmology. 2010 Jun;117(6):1147-54. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2881172/ [Accessed 3 Aug 2022]

First published:

Tags: Diabetes, Tips for diabetes