Home /News /explainer /

RSS उभारणीत मोठी भूमिका असणाऱ्या बाबाराव सावकरांविषयी 'ह्या' गोष्टी तुम्हाला माहीत नसेल

RSS उभारणीत मोठी भूमिका असणाऱ्या बाबाराव सावकरांविषयी 'ह्या' गोष्टी तुम्हाला माहीत नसेल

वीर सावरकरांचे थोरले बंधू गणेश दामोदर सावरकर उर्फ बाबाराव (Ganesh Damodar Savarkar or Babarao), क्रांतिकारक आणि हिंदू राष्ट्रवादाचे समर्थक, यांनीही 20 वर्षे काळ्या पाण्याची शिक्षा भोगली. परतल्यानंतर त्यांनी स्वयंसेवी संस्था उभारण्यास सुरुवात केली.

पुढे वाचा ...
    मुंबई, 13 जून : सावरकर बंधूंमधील ज्येष्ठ गणेश दामोदर सावरकर (ganesh damodar savarkar or babarao) यांचे आजच्याच दिवशी 13 जून 1879 साली झाला. गणेश सावरकरांचे आणखी एक लोकप्रिय नाव बाबाराव होते. वीर सावरकरांप्रमाणेच त्यांनी स्वातंत्र्यलढ्यात मोलाचे योगदान दिले. बाबारावांच्या नावाची चर्चा क्वचितच होत असली तरी वीर सावरकर इंग्लंडमध्ये असताना बाबाराव त्यांच्या कविता संपादित करून छापखान्यात प्रसिद्धीसाठी पाठवत आणि त्याचा प्रचार करत होते. बाबारावांचा जन्म 1879 साली महाराष्ट्रातील नाशिकजवळील भागपूर या गावात चित्पावन ब्राह्मण कुटुंबात झाला. सुरुवातीच्या शिक्षणादरम्यान बाबारावांचे मन अभ्यासाव्यतिरिक्त धर्म, योग आणि नामस्मरणात रमले. त्यांनी या विषयांचे अखंड वाचन सुरू केले आणि आजूबाजूला आलेल्या या विषयांच्या तज्ज्ञांच्या भेटीगाठी सुरू केल्या. प्लेगच्या साथीने वडील मरण पावले तेव्हा घर सोडून संन्यास होण्याचाही त्यांचा हेतू होता. त्यांची आई राधाबाई यांचाही सात वर्षांपूर्वी या साथीने मृत्यू झाला होता. घरात मोठा भाऊ असल्याने इतर दोन भाऊ-बहिणीचा सांभाळ करण्याची जबाबदारी बाबारावांवर येऊन पडली होती. त्यामुळे धर्मसेवेत पूर्णत: गुंतून राहण्याचे त्यांचे स्वप्न अपूर्ण राहिले. वास्तविक, धर्माने त्यांना सोडले नाही आणि नंतरच्या काळात बाबाराव हिंदू राष्ट्रवादाचे कट्टर समर्थक म्हणून उदयास आले. त्या काळात अभिनव भारत सोसायटी नावाचा क्रांतिकारी पक्ष महाराष्ट्रात कार्यरत होता. कुटुंबाची काळजी घेऊन बाबाराव संघात सामील झाले आणि लवकरच त्याचे सक्रिय सदस्य झाले. धाकटे बंधू वीर सावरकर हे स्वतःही या पक्षात सामील झाले आणि स्वातंत्र्य चळवळीचा भाग बनले. मुंबई उच्च न्यायालयाने म्हटल्याप्रमाणे ही संघटना बाबारावांनी सुरू केली होती, असेही मानले जाते. पुढे बंदुका, पॅम्प्लेट्स वगैरे विकत घेता याव्यात आणि देशाचे स्वातंत्र्य टिकून राहावे म्हणून संघटनेसाठी पैसा उभा करण्याचे काम बाबारावांनी हाती घेतले. दरम्यान, धाकटे बंधू वीर सावरकर कायद्याची पदवी घेण्यासाठी लंडनच्या ग्रे इन कॉलेजमध्ये गेले. मग तेही स्वातंत्र्य चळवळीशी पूर्णपणे जोडले गेले आणि तिथून कविता, भाषणे, लेख समुद्रमार्गे भारतात पाठवत होते. संपादित न केलेल्या गोष्टी संपादित करून प्रकाशित कराव्यात ही जबाबदारी बाबारावांची होती. हे काम कोणत्याही धोक्यापेक्षा कमी नव्हते. बाबाराव स्वतः छान लिहीत असत. त्यांच्या लेखनात देशभक्ती आणि संशोधन स्पष्टपणे दिसून येत होते. खूप संशोधनानंतर त्यांनी इंग्रजीत एक पुस्तक लिहिले - India as a Nation. हे पुस्तक जप्त होऊ नये आणि चळवळ थांबू नये म्हणून दुर्गानंद या टोपण नावाने हे पुस्तक लिहिले गेले. मात्र, लवकरच ब्रिटिश सरकारला याची माहिती मिळाली. पुस्तकावर बंदी आली. रात्रभर दुकानातून सर्व प्रती उचलल्या गेल्या आणि बाबारावांचा शोध सुरू झाला. धाकटे बंधू वीर सावरकर यांच्यावर इंग्रजांचा आधीच राग होता. स्वातंत्र्य चळवळीतील सक्रिय भूमिकेमुळे बाबाराव यावेळी संतापाचे बळी ठरले. 1909 मध्ये बाबारावांना नाशिकमधून अटक करून त्यांच्यावर देशद्रोहाचा खटला चालवण्यात आला. त्यांना त्यांच्या राजवटीसाठी खूप धोकादायक मानून ब्रिटिश सरकारने त्यांना इतर धोकादायक कैद्यांप्रमाणे काळ्या पाण्याची शिक्षा दिली. संपूर्ण 20 वर्षे त्यांनी अंदमानातील सेल्युलर जेलच्या कोठडीत असह्य यातना सहन केल्या. पुढे 1921 मध्ये त्यांना गुजरातमध्ये आणण्यात आले आणि एक वर्ष साबरमती तुरुंगात ठेवल्यानंतर अखेर त्यांची सुटका झाली. एवढ्या प्रदीर्घ शिक्षा आणि अतोनात छळामुळे बाबारावांची प्रकृती ढासळली होती, पण सुटकेनंतरही ते गप्प बसले नाहीत, तर हिंदू राष्ट्रवादाच्या दिशेने काम करू लागले. देशाच्या स्वातंत्र्याबरोबरच फाळणीसारखी गोष्टही उद्भवू शकते आणि हे घडण्याआधी बहुसंख्यांनी एकत्र यावे, अशी भीती त्यांना होती. या मिशनमुळे ते स्वतः हिंदू राष्ट्रवादी डॉ. केशव बळीराम हेडगेवार यांच्या संपर्कात आले. या वेळी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची दिशा तयार करण्यात आली. गणेश यांनी मराठीत 'राष्ट्र मीमांसा' हा निबंध लिहिला, जो गोळवलकरांच्या नावाने इंग्रजीत 'We or our Nationhood Defined' या शीर्षकाने प्रसिद्ध झाला. एक प्रकारे बाबारावांनी लिहिलेल्या या निबंधाने आरएसएसची मूळ संकल्पना स्पष्ट केली. यामुळेच त्यांना आरएसएसच्या पाच संस्थापकांपैकी एक मानले जाते. माजी केंद्रीय मंत्री एम जे अकबर यांच्या इंडिया: द सीज विदिन या पुस्तकात याचा उल्लेख आहे. हेडगेवारांशिवाय बाबाराव, डॉ. बी. एस. मुंजे, डॉ. एल. व्ही. परांजपे आणि डॉ. थोरकर अशी पाच जणांची नावे आहेत.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: RSS, Savarkar

    पुढील बातम्या