Explainer : चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफसाठी वयोमर्यादा आता 65 वर्ष, CDS नेमकं काय करणार?

संरक्षण मंत्रालयाने (Defence Ministry) जारी केलेल्या अधिसूचनेनुसार सैन्य नियम 1954मध्ये बदल करण्यात आले आहेत.

  • Share this:

नवी दिल्ली, 29 डिसेंबर : सरकारनं चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ (Chief of Defence Staff) या पदाचा कार्यकाळ वाढवून 65 वर्षे करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय आज घेतला. संरक्षण मंत्रालयाने (Defence Ministry) जारी केलेल्या अधिसूचनेनुसार सैन्य नियम 1954मध्ये बदल करण्यात आले आहेत.

याआधी सरकारनं ऐतिहासिक निर्णय घेत सुरक्षाविषयक मंत्रिमंडळाच्या समितीने CDS तयार करण्यास मान्यता दिली होती. त्याशिवाय तीन सेवांशी संबंधित सर्व बाबींसाठी संरक्षणमंत्री मुख्य लष्करी सल्लागार म्हणून काम करणार आहेत. संरक्षण मंत्रालयाच्या नियमांनुसार, सैन्यप्रमुख जास्तीत जास्त तीन वर्षे किंवा 62 वर्षे वयाची सेवा देऊ शकतात. मात्र आता हाच कार्यकाळ 65 वर्षांचा करण्यात आला आहे.

तत्पूर्वी, सुरक्षाविषयक मंत्रिमंडळाच्या समितीने मंगळवारी एक ऐतिहासिक निर्णय घेतला आणि चीफ ऑफ डिफेन्स (CDS) तयार करण्यास मान्यता दिली. अधिकृत सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार हे तीन सेवांशी संबंधित सर्व बाबींसाठी संरक्षणमंत्री एकल लष्करी सल्लागार म्हणून काम करेल. CDS हा फोर स्टार रॅंकचा जनरल अधिकारी असेल.

तयार होणार सैन्याचा नवा विभाग

संरक्षण मंत्रालयांतर्गत नवीन सैन्य विभाग तयार करण्याचेही सरकारने ठरविले आहे आणि संरक्षण प्रमुख सैन्य व्यवहार विभाग प्रमुख असतील आणि त्याचे सचिव म्हणून काम करतील. 1999 मध्ये कारगिल आढावा समितीने सरकारचा एकच लष्करी सल्लागार म्हणून चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ तयार करण्याची सूचना केली. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या बैठकीत या संदर्भातील प्रस्तावाला मान्यता देण्यात आली.

CDSचे प्रमुख काम

1999 मध्ये कारगिल आढावा समितीने सरकारला एकच सैन्य सल्लागार म्हणून चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ तयार करण्याची सूचना केली. सीडीएसचे मुख्य काम म्हणजे संसाधनांच्या चांगल्या वापरासाठी सैन्य कमांडची पुनर्रचना करणे तसेच संयुक्त नाट्य कमांड तयार करून संयुक्तपणे ऑपरेशन करणे. तसेच येत्या तीन वर्षांत सीडीएसचे मुख्य काम हे तीन सैन्य, रसद, वाहतूक, प्रशिक्षण, सहाय्य सेवा, संप्रेषण, काळजी आणि दुरुस्तीची कामे एकत्रित करणे. जगातील सर्व प्रमुख शक्तींच्या सैन्यात ही स्थिती आहे. सध्या स्थलसेना प्रमुख बिपीन रावत, हवाईदल प्रमुख बी. एस. धानोआ तर नौदल प्रमुख अॅडमिरल करमबीर सिंह आहेत. भारतीय राज्यघटनेनुसार राष्ट्रपती हे तिन्ही दलांचे अध्यक्ष आहेत. तर, आता 'चीफ ऑफ डीफेन्स स्टाफ' या अधिकाऱ्यावर तिन्ही दलांमध्ये समन्वय ठेवण्याची जबाबदारी असणार आहे.

स्वातंत्र्यदिनी पंतप्रधान मोदींनी केली होती घोषणा

स्वातंत्र्यदिनी राजधानी दिल्लीतील ऐतिहासिक लाल किल्ल्यावरून देशाला उद्देशून भाषण करताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशाच्या सुरक्षेसंबंधी ही महत्त्वपूर्ण घोषणा केली होती. यात त्यांनी देशात आता 'चीफ ऑफ डीफेन्स स्टाफ' असेल आणि तिन्ही दलांचं नेतृत्व या अधिकाऱ्याकडे असेल, असे स्पष्ट केले होते. यावेळी सुरक्षा कर्मचारी ही आपली ताकद आहे आणि त्यांना आणखी बळ देण्यासाठीच मी आज लाल किल्ल्यावरून 'चीफ ऑफ डीफेन्स स्टाफ' या पदाची घोषणा करत आहे. या पदामुळे निश्चितच तिन्ही दलांना बळकटी मिळेल, असा विश्वास पंतप्रधानांनी व्यक्त केला होता.

या देशांमध्येही आहे 'चीफ ऑफ डीफेन्स स्टाफ'

'चीफ ऑफ डीफेन्स स्टाफ' हे पद ब्रिटन, श्रीलंका, इटली, फ्रान्स यासह किमान दहा देशांत आहे. यात आता भारताचा समावेश झाला आहे. सीडीएसचे अधिकार मात्र प्रत्येक देशात वेगवेगळे आहेत.

बातम्यांच्या अपडेटसाठी लाईक करा आमच्या फेसबुक पेजला आणि टि्वटरवर फाॅलो करा

Tags: Explainer
First Published: Dec 29, 2019 09:50 PM IST

ताज्या बातम्या

corona virus btn
corona virus btn
Loading