मराठी बातम्या /बातम्या /देश /

India@75: एक टेलीग्राम अन् ब्रिटिश इंडियन आर्मी दोन देशांमध्ये विभागली, काय होता आदेश?

India@75: एक टेलीग्राम अन् ब्रिटिश इंडियन आर्मी दोन देशांमध्ये विभागली, काय होता आदेश?

15 ऑगस्ट 1947 रोजी देशाला स्वातंत्र्य मिळणार होते, पण त्याआधीच फाळणीमुळे देशात सर्व प्रकारची आंदोलने झाली. कुठे दंगल होत होती तर कुठे एका देशाची संपत्ती आणि कर्मचारी दोन देशांत विभागले जात होते.

15 ऑगस्ट 1947 रोजी देशाला स्वातंत्र्य मिळणार होते, पण त्याआधीच फाळणीमुळे देशात सर्व प्रकारची आंदोलने झाली. कुठे दंगल होत होती तर कुठे एका देशाची संपत्ती आणि कर्मचारी दोन देशांत विभागले जात होते.

15 ऑगस्ट 1947 रोजी देशाला स्वातंत्र्य मिळणार होते, पण त्याआधीच फाळणीमुळे देशात सर्व प्रकारची आंदोलने झाली. कुठे दंगल होत होती तर कुठे एका देशाची संपत्ती आणि कर्मचारी दोन देशांत विभागले जात होते.

  • Published by:  Rahul Punde
14 ऑगस्ट 1947 रोजी भारत आणि पाकिस्तानमध्ये जेथे जेथे लष्करी छावण्या होत्या, तेथे दिल्ली लष्करी मुख्यालयातून एक तार आली. ब्रिटिश इंडियन आर्मीच्या लष्करी कमांडरचा हा शेवटचा आदेश होता. त्यानंतर सैन्याची पूर्णपणे विभागणी झाली. लॉर्ड माउंटबॅटन यांनी पाकिस्तानातील कराची शहरात सत्ता हस्तांतरणाच्या आदेशावर स्वाक्षरी केली. मात्र, ती मध्यरात्रीपासून लागू होणार होती. 15 जुलै 1947 रोजी ब्रिटिश संसदेत पारित झालेल्या भारतीय स्वातंत्र्य कायद्याच्या आधारे भारत आणि पाकिस्तानचे स्वातंत्र्य अवघ्या काही तासांवर होते. आज ब्रिटिश भारतीय सैन्याचा शेवटचा दिवस होता. दुसऱ्या दिवसापासून त्यांची ऑर्डर कायमची बंद होणार होती. 14 ऑगस्ट रोजी नवी दिल्लीपासून भारत आणि पाकिस्तानमध्ये ब्रिटिश भारतीय लष्कराच्या छावणी होत्या. एका ओळीची तार त्यांच्या उच्च अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचली. भारतातील ब्रिटिश इंडियन आर्मीचे फील्ड मार्शल क्लॉड ओचिनलेक यांनी हा आदेश दिला होता. ज्यांनी एका ओळीच्या ऑर्डरमध्ये लिहिले, भारतीय लष्कराचे आदेश आजपासून रद्द होणार आहेत. भारतीय लष्कराचा हा शेवटचा आदेश आहे. भारत आणि पाकिस्तानचे सैन्य विभागले हा आदेश येताच आधीच विभागलेले भारतीय आणि पाकिस्तानी सैन्य वेगळे झाले. त्यावेळी ब्रिटीश भारतीय सैन्यात एकूण 4 लाख भारतीय सैनिक होते, जे भारत आणि पाकिस्तानच्या लष्करी छावण्यांमध्ये पसरले होते. जेव्हा सैन्याची विभागणी झाली तेव्हा 2.6 लाख हिंदू आणि शीख सैनिक आणि अधिकारी भारतीय सैन्यात पाठवण्यात आले, तर 1.4 लाख मुस्लिमांना पाकिस्तानात पाठवण्यात आले. गोरखा ब्रिगेडमध्येही फूट पडली. काहींना ब्रिटीश सैन्यात भरती करण्यात आले आणि फक्त काही बटालियन्स भारतात राहिल्या. Har Ghar Tiranga: डिजिटल तिरंग्यात दिसेल तुमचा फोटो, करावं लागेल हे छोटं काम पाकिस्तान स्वतंत्र झाला लॉर्ड माऊंटबॅटन पाकिस्तानात सत्ता हस्तांतरण पूर्ण करण्यासाठी कराचीत होते. त्यांनी पाकिस्तानचे निर्वाचित गव्हर्नर जनरल मोहम्मद अली जिना यांच्यासोबत कागदपत्रांवर स्वाक्षरी केली. पाकिस्तानच्या संविधान सभेला संबोधित केले. पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा दिल्या. पाकिस्तानचे स्वातंत्र्य देखील 15 ऑगस्टच्या मध्यरात्रीपासून लागू होणार होते. त्यानंतर माउंटबॅटन भारतात परतले. विशेषतः मध्यरात्री भारताच्या स्वातंत्र्याच्या उत्सवात सहभागी होण्यासाठी. मध्यरात्रीपूर्वी संसदेजवळ गर्दी जमू लागली दिल्लीत मध्यरात्री संसद भवनाभोवती प्रचंड गर्दी जमली होती. मध्यरात्री संविधान सभेत स्वातंत्र्याची घोषणा होणार होती. गांधीजी कलकत्त्यात होते. जेव्हा देश स्वतंत्र होणार होता, तेव्हा दिल्लीपासून दूर एका साध्या घरात ते भारताच्या स्वातंत्र्याचे साक्षीदार होणार होते. हंसा मेहता यांनी संविधान सभेला तिरंगा सादर केला हंसा मेहता यांनी भारतीय महिलांच्या वतीने भारतीय संविधान सभेला भारताच्या राष्ट्रध्वजाचा तिरंगा सुपूर्द केला. यावेळी त्यांचे भाषणही झाले. भारतीय संसदेत आणि अनेक ठिकाणी युनियन जॅक अजूनही फडकत असला तरी तो काही तासांचाच होता. यानंतर तो खाली उतरणाप होता आणि त्याऐवजी सर्वत्र तिरंगा फडकताना दिसणार होता. संध्याकाळी संसदेत संविधान सभेची बैठक सुरू झाली. ही सभा मध्यरात्रीपर्यंत चालू ठेवून स्वतंत्र भारतात संपवायची होती.
First published:

Tags: Independence day

पुढील बातम्या