Home /News /lifestyle /

अविवाहित जोडप्यांना माहिती असायला हवेत 'हे' महत्त्वाचे कायदे आणि नियम

अविवाहित जोडप्यांना माहिती असायला हवेत 'हे' महत्त्वाचे कायदे आणि नियम


लग्न न करता एकत्र राहणं याला लिव्ह इन रिलेशनशिप म्हणतात. हा ट्रेंड कालानुरूप झपाट्याने वाढला आहे.

लग्न न करता एकत्र राहणं याला लिव्ह इन रिलेशनशिप म्हणतात. हा ट्रेंड कालानुरूप झपाट्याने वाढला आहे.

लग्न न करता एकत्र राहणं याला लिव्ह इन रिलेशनशिप म्हणतात. हा ट्रेंड कालानुरूप झपाट्याने वाढला आहे.

    मुंबई, 28 मे : भारतीय संस्कृतीमध्ये लग्न आणि लग्नापासून तयार झालेल्या नात्याला खूप महत्त्व आहे. त्याउलट लग्नाशिवाय स्त्री आणि पुरुषानं एकत्र राहणं अजूनही फार कोणाला पटत नाही. त्यामुळे लग्न न करता एकत्र राहणाऱ्या म्हणजेच अनमॅरिड कपल्सना (Unmarried Couples Rights) खूप समस्यांचा समान करावा लागतो. अजूनही अनेक ठिकाणी अविवाहित जोडप्यांना भाडेतत्त्वावर घर देण्यास टाळाटाळ केली जाते. ते कुठेही फिरायला गेले किंवा ते एकत्र आनंदाने राहत असले, तरी लोक त्यांच्याकडे खूप वेगळ्या नजरेने पाहतात. त्यामुळे अशी परिस्थिती टाळण्यासाठी अविवाहित जोडप्यांना काही नियम माहिती असणं गरजेचं आहे. हे नियम जाणून घेतल्यास अविवाहित जोडप्यांचं जगणं थोडं सोपं होऊ शकतं. लग्न झालेलं नसलं, तरी अशी जोडपी कोणत्याही सार्वजनिक ठिकाणी बसू शकतात. आयपीसीच्या कलम 294 अन्वये जर कोणी सार्वजनिक ठिकाणी अश्लील कृत्य केलं, तर त्याला 3 महिन्यांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकते; मात्र या कलमाचा गैरवापर होत असल्याचं अनेकदा दिसून आलं आहे. त्यामुळे सार्वजनिक ठिकाणी असं कोणतंही कृत्य करू नये. सार्वजनिक ठिकाणी केवळ बोलत बसल्याने पोलीस अटक करू शकत नाहीत, याबद्दलचं वृत्त 'आज तक'ने दिलं आहे. अविवाहित सज्ञान जोडप्यांना हॉटेलमध्ये राहण्याची परवानगी नाही, असं तुम्ही बर्‍याचदा ऐकलं असेल; मात्र भारतीय कायद्याने सज्ञान जोडप्यांना हा अधिकार दिला आहे, की ती कुठेही जाऊ शकतात आणि कोणत्याही हॉटेलमध्ये राहू शकतात. प्रौढ जोडप्यांना हॉटेलमध्ये एकत्र राहण्यापासून रोखणारा कोणताही कायदा अद्याप झालेला नाही; मात्र यासाठी दोन्ही व्यक्तींना त्यांचं ओळखपत्र आणि आवश्यक कागदपत्रांची प्रत तेथे द्यावी लागते. अनेक हॉटेल्समध्ये लोकल आयडी स्वीकारलं जात नाही. त्यामुळे हॉटेलमध्ये राहण्यापूर्वी अटी व नियम वाचा. भारतीय संविधानाने अनुच्छेद 21 द्वारे गोपनीयतेचा अधिकार प्रदान केला आहे. म्हणजेच एखादं सज्ञान जोडपं खासगी ठिकाणी एकमेकांशी शारीरिक संबंध ठेवू शकतं. सुप्रीम कोर्टानेदेखील 2017-2018 मध्ये दोन प्रकरणांमध्ये आपला हा निर्णय पुन्हा दिला होता. त्याचबरोबर लिव्ह इन रिलेशनशिपमध्ये असलेल्या एखाद्या जोडप्यामध्ये अपमानास्पद शब्दांचा प्रयोग होत असेल (Rules Against Abusive Language), तर अशा परिस्थितीत 'घरगुती हिंसाचारापासून महिलांचं संरक्षण कायदा 2005' नुसार मुली संरक्षणाची मागणी करू शकतात. काय आहे लिव्ह-इन रिलेशनशिप कायदा लग्न न करता एकत्र राहणं याला लिव्ह इन रिलेशनशिप म्हणतात. हा ट्रेंड कालानुरूप झपाट्याने वाढला आहे. 2013 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने लिव्ह इन रिलेशनशिपच्या संदर्भात म्हटलं होतं, की दोन सज्ञान व्यक्ती (स्त्री आणि पुरुष), ज्यामध्ये मुलीचं वय 18 वर्षं आहे आणि मुलगा 21 वर्षं किंवा त्याहून अधिक वयाचा असेल, ते लिव्ह इन रिलेशनशिपमध्ये राहू शकतात. या लिव्ह इन रिलेशनशिपमध्ये (Live-In Relationship) राहणाऱ्या दोन्ही व्यक्तींना त्यांच्या इच्छेनुसार शारीरिक संबंध ठेवण्याचं पूर्ण स्वातंत्र्य असतं. बीबीसीच्या रिपोर्टनुसार, पंधरा वर्षांपूर्वी म्हणजेच 2006 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने एका खटल्याचा निकाल देताना सांगितलं होतं, की प्रौढत्व प्राप्त केल्यानंतर व्यक्ती एखाद्या व्यक्तीसोबत राहण्यास किंवा लग्न करण्यास स्वतंत्र असते; मात्र ज्याप्रमाणे पती-पत्नीचा घटस्फोट झाल्यावर पती पत्नीला खर्च आणि भत्ते देतो, त्याचप्रमाणे लिव्ह-इन रिलेशनशिप संपुष्टात आल्यावर न्यायालय अंतिम निर्णय घेऊ शकतं आणि दंडही ठोठावू शकतं.
    First published:

    पुढील बातम्या