मराठी बातम्या /बातम्या /लाइफस्टाइल /

#कायद्याचंबोला : गिफ्ट मिळालेल्या मालमत्तेवर कोणी दावा सांगितला तर? या तरतुदी माहिती हव्यात

#कायद्याचंबोला : गिफ्ट मिळालेल्या मालमत्तेवर कोणी दावा सांगितला तर? या तरतुदी माहिती हव्यात

अनेकदा गिफ्ट मिळालेल्या मालमत्तेवर दावा सांगितला जातो.

अनेकदा गिफ्ट मिळालेल्या मालमत्तेवर दावा सांगितला जातो.

अनेकदा गिफ्ट मिळालेल्या मालमत्तेवर दावा सांगितला जातो. अशा गोष्टी घडू नये यासाठी आधीच काळजी घ्यायला हवी.

  • News18 Lokmat
  • Last Updated :
  • Mumbai, India

गौरवला त्यांच्या आजोबांनी (आईच्या वडिलांनी) एक फ्लॅट गिफ्ट (भेट) स्वरुपात दिला होता. या फ्लॅटचा ताबा सध्या गौरवकडे असून तो दोन वर्षांपासून तिथेच राहतो. मागच्या वर्षी आजोबांचे निधन झाले. दोन महिन्यापूर्वी मामाच्या मुलाने या फ्लॅटवर दावा सांगितला. आजोबांना फसवून फ्लॅट नावावर केल्याचा आरोप मामाच्या मुलाने केला आहे. अशा स्थितीत कायदा काय सांगतो? असा गौरवचा प्रश्न आहे.

Kaydyach bola Legal

कुणाची फसवणूक, कुणाचा छळ, कुणाला मानसिक त्रास, कुणाच्या वैयक्तित आयुष्यात ढवळाढवळ, कुणाच्या हक्कांवर गदा, प्रॉपर्टीचे वाद, कौटुंबिक कलह.. कुठल्याही विषयासंदर्भात कायदा काय सांगतो? शहाण्याने कोर्टाची पायरी चढू नये म्हणतात, पण अनेकांनी ती चढून आपला हक्क मिळवला आहे. या कायद्याच्या गोष्टी सोप्या करून सांगणारी नवी सीरिज #कायद्याचंबोला. कायद्याच्या अभ्यासक वकिलांकडूनच तुम्हाला मिळेल अगदी खात्रीशीर माहिती. तुम्हालाही कुठल्या विषयी कायदेशीर शंका असतील तर Rahul.Punde@nw18.com या मेलवर आम्हाला सांगा.


दोन्ही पक्षाची संमती

देणगीमध्ये दोन्ही पक्षकार सक्षम असणे आवश्यक आहे. देणगीसाठी केवळ देणगीदाराची समंती आवश्यक नसते तर ज्या व्यक्तीला देणगी दिली जात आहे त्याची संमती देखील आवश्यक असते. कोणत्याही व्यक्तीला त्याच्या मंजुरीशिवाय देणगी देता येत नाही.

गिफ्ट डीडवर किती मुद्रांक शुल्क भरावे लागते?

आजकाल घर, जमीन इत्यादी स्थावर मालमत्तेसाठी देणगी पत्र बनवले जाते. देणगीचा करार सहसा घरातील कुटुंबातील सदस्यांमध्ये असतो. जसे वडील आणि मुलामध्ये, आई आणि मुलगी आणि पती आणि पत्नी यांच्यात. अशा घनिष्ठ नातेसंबंधात लोक एकमेकांना मालमत्ता दान करतात. बाहेरील मालमत्तेच्या बाबतीत फार क्वचितच दान केले जाते. काही मालमत्ता नक्कीच धार्मिक ट्रस्ट किंवा धर्मादाय ट्रस्टला दान केली जाते. परंतु, कोणतीही मालमत्ता सहसा सामान्य लोकांना दान केली जात नाही.

वाचा - ..तर पोटगी मिळणार नाही; लग्नासंबंधीच्या वादात मेंटेनन्स कसा ठरवला जातो?

जेव्हा घरातील सदस्य एकमेकांना मालमत्ता दान करतात, तेव्हा ते अशा करारावर फारच कमी मुद्रांक शुल्क भरतात, मालमत्तेची नोंदणी देखील केली जाते. उदाहरणार्थ, एखाद्या वडिलांना त्याच्या नावावर नोंदणीकृत घर आपल्या मुलाला द्यायचे आहे, तर वडील सब-रजिस्ट्रारच्या कार्यालयात डोनेशन डीड नोंदवू शकतात. अशा नोंदणीवर फारच कमी मुद्रांक शुल्क आकारले जाते. कारण या व्यवहारांमध्ये कोणत्याही प्रकारच्या पैशांचा व्यवहार होत नाही.

केवळ कुटुंबातील सदस्यांमधील देणग्या कमी मुद्रांक शुल्क आकारतात. बाहेरील व्यक्तीला मालमत्तेचे दान दिल्यास विक्री प्रमाणेच मुद्रांक शुल्क आकारले जाते. मुद्रांक शुल्क टाळण्यासाठी लोकांनी विक्रीऐवजी देणगीचा करार करून विक्रीला देणगी म्हणून खोटे सांगण्याचे काम सुरू केले होते. या समस्येचा सामना करण्यासाठी कुटुंबातील सदस्यांनी एकमेकांना मालमत्ता भेट दिल्यास मुद्रांक शुल्क कमी लागेल, अशी तरतूद करण्यात आली आहे. जर एखादी मालमत्ता बाहेरील व्यक्तीला दान केली असेल, तर त्याच्या नोंदणीवर विक्रीप्रमाणेच मुद्रांक शुल्क आकारले जाते.

एकदा दान कायमस्वरुपी

कोणतीही स्थावर आणि जंगम मालमत्ता दान केली जाऊ शकते. जंगम मालमत्तेच्या दानामध्ये देणगी पत्राची नोंदणी करणे आवश्यक नाही. मात्र, स्थावर मालमत्तेच्या बाबतीत देणगी पत्राची नोंदणी करणे फार महत्वाचे आहे. नोंदणीशिवाय कोणतेही देणगी पत्र वैध मानले जात नाही. जर एखाद्या व्यक्तीने दुसऱ्या व्यक्तीला कोणतीही मालमत्ता दान केली असेल आणि त्याचे नोंदणीकृत देणगी पत्र तयार केले असेल तर ते नाकारता येणार नाही. इच्छापत्राप्रमाणे देणगी रद्द करता येत नाही. इच्छापत्र कोणत्याही व्यक्तीकडून वारंवार रद्द केले जाऊ शकते. परंतु, देणगी रद्द केली जात नाही. एकदा देणगी लिहिली की ती देणगी कायमस्वरूपी मानली जाईल.

वाचा - पोलिसांचा तक्रार घेण्यास नकार; कुठे मागावा न्याय? FIR नोंदवण्याची A टू Z माहिती

मालमत्तेवरील बोजा

कोणतीही भारित मालमत्ता ज्यावर कोणत्याही प्रकारचे कर्ज, कोणतीही योजना असेल तर अशी मालमत्ता दान करता येत नाही. आधी त्या मालमत्तेचे कर्ज फेडावे जाईल, मग ती मालमत्ता दान करता येते. मालमत्तेवर काही बोजा असेल आणि ते दान केले असेल तर असे दान बेकायदेशीर मानले जाईल. देणगी पत्रात देणगीदाराची संपूर्ण माहिती जसे की त्याचे नाव, पत्ता इ. दान करावयाच्या मालमत्तेचा उल्लेख, देणगीदाराला ही मालमत्ता कोठून मिळाली याची संपूर्ण माहिती असावी. ज्या व्यक्तीला मालमत्ता दान केली जात आहे त्याची संपूर्ण माहिती तसेच दोघांची मुक्त संमतीही देणगी पत्रात नमूद करावी. असे डोनेशन डीड नोंदणीकृत करण्यासाठी, मालमत्ता असलेल्या जिल्ह्यातील उपनिबंधक कार्यालयात ते सादर केले जाते.(कायदे वेळोवेळी बदलत असतात. वरील माहिती ही सध्याच्या कायद्यानुसार आहे. त्यामुळे कोणतीही कायदेशीर कारवाई करण्याअगोदर कायदेतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.)

(लेखिका कायद्याच्या अभ्यासक असून पुण्यात कायदेशीर सल्लागार आणि पुणे जिल्हा न्यायालयात वकील म्हणूनही कार्यरत आहेत.)

First published:

Tags: Legal, Property