मराठी बातम्या /बातम्या /लाइफस्टाइल /

#कायद्याचंबोला : जमीन असो की फ्लॅट, खरेदीत फसवणूक टाळण्यासाठी या गोष्टी तपासा

#कायद्याचंबोला : जमीन असो की फ्लॅट, खरेदीत फसवणूक टाळण्यासाठी या गोष्टी तपासा

खरेदीत फसवणूक टाळण्यासाठी या गोष्टी तपासा

खरेदीत फसवणूक टाळण्यासाठी या गोष्टी तपासा

लोक संपत्ती खरेदी करण्यात आयुष्यभराची कमाई खर्च करतात. अशा परिस्थितीत, नवीन मालमत्ता खरेदी करताना काळजी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.

  • News18 Lokmat
  • Last Updated :
  • Mumbai, India

अतुल फटांगरे याचं नुकतचं लग्न झालं आहे. तो नवी मुंबईतील एका फार्म कंपनीत कामाला आहे. सध्या भाड्याच्या घरात राहणाऱ्या अतुलचं स्वतःचं हक्काचं घर घेण्याचं स्वप्न आहे. यासाठी त्याने कामाला लागल्यापासून बचत सुरू केली होती. त्याच्याकडे आता बऱ्यापैकी पैसे आहेत. याव्यतिरिक्त गृहकर्जासाठी त्याने सर्व तयारी केली असून कर्जही मंजूर होणार आहे. आयुष्यभराची जमापुंजी गुंतवूण घर खरेदी करणार असल्याने त्याच्या मनात भिती आहे. आपल्याला कोणी फसवणार तर नाही ना? असं त्याला वाटतंय. मालमत्ता खरेदी करताना काय काळजी घ्यावी असा त्याचा प्रश्न आहे.

Kaydyach bola Legal

कुणाची फसवणूक, कुणाचा छळ, कुणाला मानसिक त्रास, कुणाच्या वैयक्तित आयुष्यात ढवळाढवळ, कुणाच्या हक्कांवर गदा, प्रॉपर्टीचे वाद, कौटुंबिक कलह.. कुठल्याही विषयासंदर्भात कायदा काय सांगतो? शहाण्याने कोर्टाची पायरी चढू नये म्हणतात, पण अनेकांनी ती चढून आपला हक्क मिळवला आहे. या कायद्याच्या गोष्टी सोप्या करून सांगणारी नवी सीरिज #कायद्याचंबोला. कायद्याच्या अभ्यासक वकिलांकडूनच तुम्हाला मिळेल अगदी खात्रीशीर माहिती. तुम्हालाही कुठल्या विषयी कायदेशीर शंका असतील तर Rahul.Punde@nw18.com या मेलवर आम्हाला सांगा.


मालमत्तेचा खरा मालक जाणून घ्या

मालमत्ता दोन प्रकारची असू शकते. एक, एखाद्या व्यक्तीद्वारे वापरली जात आहे. जी यापूर्वीही अनेक वर्षांपासून वापरात आहे. उदा. जमीन किंवा शेती. दुसरी मालमत्ता म्हणजे बिल्डर किंवा विकासकाने विकसित केलेली. बिल्डर ही मालमत्ता विकसित करतो. मग प्लॉट किंवा फ्लॅटच्या माध्यमातून लोकांना विकली जाते. जमीन खरेदी करताना, आपण खरेदी करत असलेल्या जमिनीचा मालक कोण आहे हे जाणून घेणे सर्वात महत्त्वाचे आहे? कायदेशीर शब्दावली वापरण्यासाठी, त्या मालमत्तेचे 'टायटल' तपासणे आवश्यक आहे. यासाठी वकिलाची मदत घेणे योग्य ठरेल.

जमिनीशी संबंधित कागदपत्रे तपासा

जमिनीच्या रजिस्ट्रीच्या जुन्या कागदपत्रांसह सर्व महत्त्वाची कागदपत्रे तपासून घ्यावीत. जेणेकरून आतापर्यंत किती वेळा जमीन विकली किंवा विकत घेतली गेली किंवा जमिनीवर किंवा मालमत्तेवर कर्ज घेतले गेले की नाही हे तपासता येईल. कर्ज घेतले असल्यास, कर्जाची पूर्ण परतफेड झाली आहे की नाही आणि जमिनीचा खरा मालक कोण आहे.

वाचा - #कायद्याचंबोला : अशा प्रकरणात हक्कसोड पत्र होतं रद्द; रिलीझ डीड करताना काय काळजी घ्यावी

निबंधक कार्यालयातून आवश्यक माहिती गोळा करा

दुय्यम निबंधक कार्यालयातून जमिनीशी संबंधित कागदपत्रांची माहिती घेऊन तुम्ही खरेदी करणार असलेल्या जमिनीचे किंवा मालमत्तेचे मोजमाप विक्रेत्याने सांगितल्याप्रमाणे आहे की नाही किंवा कोणताही संभ्रम नाही हे जाणून घेता येते.

स्थानिक वृत्तपत्रात पब्लिक नोटिस द्या

जमीन खरेदी करण्यापूर्वी स्थानिक वृत्तपत्रात त्याबाबत जाहीर सूचना द्यावी. जेणेकरून मालमत्तेवर कुणा दुसऱ्या व्यक्तीचा हक्क असेल तर ते कळू शकेल.

मालमत्ता तपासणीचे हस्तांतरण

अशी मालमत्ता खरेदी करताना, सर्वप्रथम त्याचे नामांतरण तपासणे आवश्यक आहे. महानगरपालिका व ग्रामपंचायतीच्या खात्यावर मालमत्ता कोणत्या नावाने नोंदवली जाते, हे पाहावे. त्या मालमत्तेची महापालिकेच्या मालमत्ता कर खात्यात कोणत्या नावाने नोंद झाली आहे. त्या मालमत्तांचा मालमत्ता कर कोणाच्या नावावर भरला जात आहे, हे पाहावे. ग्रामपंचायत आणि नगरपालिकेच्या रजिस्टरमध्येही अशीच नोंद आहे का? ते तपासावे. कोणत्याही मालमत्तेचे नामांकन आवश्यक असते. कारण सरकारी नोंदीमध्ये ती व्यक्ती मालमत्तेची मालक असते, बहुतेक प्रकरणांमध्ये, नामनिर्देशन त्याच व्यक्तीच्या नावावर असते. मात्र, अशी अनेक प्रकरणे आहेत, ज्यात मालमत्तेचा मालक एक असून नावाचे हस्तांतरण दुसऱ्या व्यक्तीच्या नावावर आहे. अशी मालमत्ता खरेदी करू नये.

वाचा - वडिलांच्या मृत्यूनंतर सख्खे भाऊ झाले वैरी? वाटणी करताना वाद कसा टाळावा?

बिल्डरकडून मालमत्ता खरेदी करताना काय काळजी घ्यावी?

सध्या बिल्डरकडून घर खरेदी करण्याचा ट्रेंड खूप वाढला आहे. देशात या प्रकारच्या खरेदी-विक्रीसाठी RERA कायदा लागू करण्यात आला आहे. हा RERA कायदा बिल्डर्सचे नियमन करतो आणि जनतेशी होणारी फसवणूक प्रतिबंधित करतो. कोणत्याही जमिनीवर वसाहत विकसित झाली की ती वसाहत दोन प्रकारे विकसित होते. पहिली म्हणजे बिल्डर स्वत: एखाद्या व्यक्तीकडून मालमत्ता खरेदी करतो. अशी मालमत्ता त्याच्या नावावर करून घेतो.

दुसऱ्या प्रकारात बिल्डरने एखाद्या मालमत्तेच्या मालकाशी करार करतो की तो त्या मालमत्तेवर वसाहत विकसित करेल आणि नंतर तो प्लॉट विकेल. अशा स्थितीत बिल्डरला भूखंड विकता येत नाही. प्लॉटची विक्री जमीन मालकाकडूनच केली जाते. लोक सामान्यपणे समजतात की ते बिल्डरकडून प्लॉट खरेदी करत आहेत. मात्र, हे बरोबर नाही. जमिनीची मालकी ज्याच्याकडे आहे त्यालाच जमिनीवरील प्लॉट विकण्याचा अधिकार आहे. त्यामुळे बिल्डरकडून घर घेताना आधी त्या वसाहतीचे डायव्हर्जन आणि महापालिकेचे कायदे तपासले पाहिजेत. अशी वसाहत विकसित करण्यासाठी संबंधित महानगरपालिका, नगरपालिका, नगर परिषद आणि ग्रामपंचायतींनी वैध मान्यता दिली आहे का? त्यासोबतच ज्या जमिनीवर वसाहत उभारली जाणार आहे, त्या जमिनीचे डायव्हर्जन झालं आहे का? या गोष्टी तपासून घ्या.

कोणतीही जमीन जोपर्यंत ती शेतजमीन आहे, तोपर्यंत भूखंड म्हणून खरेदी करू नये. कारण, कोणतीही शेतजमीन प्लॉट म्हणून विकत घेता येत नाही. जर एखादा बिल्डर तुम्हाला प्लॉट म्हणून डायव्हर्जनशिवाय शेतजमीन विकत असेल तर याचा अर्थ तुमची फसवणूक होत आहे. महापालिकेचा मान्यता तपासूनच बिल्डरकडून सदनिका किंवा भूखंड खरेदी केला पाहिजे आणि ज्या जमिनीवर प्लॉट किंवा इमारत विकली जात आहे त्या जागेची मालकी तपासली पाहिजे. ती जमीन कोणाच्या नावावर आहे हे पाहावे. ज्या व्यक्तीच्या नावावर जमीन नोंदणीकृत आहे, त्याच व्यक्तीच्या स्वाक्षरीचे विक्रीपत्र घ्यावे. (कायदे वेळोवेळी बदलत असतात. वरील माहिती ही सध्याच्या कायद्यानुसार आहे. त्यामुळे कोणतीही कायदेशीर कारवाई करण्याअगोदर कायदेतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.)

(लेखिका कायद्याच्या अभ्यासक असून पुण्यात कायदेशीर सल्लागार आणि पुणे जिल्हा न्यायालयात वकील म्हणूनही कार्यरत आहेत.)

First published:

Tags: Legal, Property