मराठी बातम्या /बातम्या /लाइफस्टाइल /

#कायद्याचंबोला : वडिलांच्या मृत्यूनंतर सख्खे भाऊ झाले वैरी? वाटणी करताना वाद कसा टाळावा?

#कायद्याचंबोला : वडिलांच्या मृत्यूनंतर सख्खे भाऊ झाले वैरी? वाटणी करताना वाद कसा टाळावा?

वडिलांच्या मृत्यूनंतर सख्खे भाऊ झाले वैरी?

वडिलांच्या मृत्यूनंतर सख्खे भाऊ झाले वैरी?

संपत्तीच्या वाटपातून वाद होणे हे आपल्याला काही नवीन नाही. मात्र, हे वाद टाळता येऊ शकतात.

  • News18 Lokmat
  • Last Updated :
  • Mumbai, India

आपले वाचक अशोक यांनी ई-मेलच्या माध्यमातून एक प्रश्न पाठवला आहे. कोरोना काळात त्यांच्या वडिलांचे निधन झालं. त्यांच्या वडिलांना तीन बहिणी आहेत. वडिलांच्या नावावर वडिलोपार्जित एक तीन मजली इमारत आहे. वडिलांच्या बहिणींची परिस्थिती चांगली नसल्याने तेही त्याच इमारतीत राहत आहे. याला जवळपास 30 वर्षे झाली आहेत. आता वडिलांच्या बहिणींची परिस्थिती चांगली सुधारली आहे. त्यांची मुलं चांगल्या ठिकाणी कामाला लागली असून त्यांनी शहरात इतर ठिकाणीही काही फ्लॅट घेतले आहेत. वडील होते, तोपर्यंत आम्हालाही काही वाटलं नाही. मात्र, त्यांच्या मृत्यूनंतर आता आमचे उत्पन्न कमी झाले आहे. परिणामी आम्ही आत्यांना (वडिलांच्या तीन बहिणी) परिस्थिती सांगून फ्लॅट खाली करण्याची विनंती केली. मात्र, त्यांना तसे करण्यास नकार दिला आहे. अशा स्थितीत काय होऊ शकतं? असा त्यांचा प्रश्न आहे.

Kaydyach bola Legal

कुणाची फसवणूक, कुणाचा छळ, कुणाला मानसिक त्रास, कुणाच्या वैयक्तित आयुष्यात ढवळाढवळ, कुणाच्या हक्कांवर गदा, प्रॉपर्टीचे वाद, कौटुंबिक कलह.. कुठल्याही विषयासंदर्भात कायदा काय सांगतो? शहाण्याने कोर्टाची पायरी चढू नये म्हणतात, पण अनेकांनी ती चढून आपला हक्क मिळवला आहे. या कायद्याच्या गोष्टी सोप्या करून सांगणारी नवी सीरिज #कायद्याचंबोला. कायद्याच्या अभ्यासक वकिलांकडूनच तुम्हाला मिळेल अगदी खात्रीशीर माहिती. तुम्हालाही कुठल्या विषयी कायदेशीर शंका असतील तर Rahul.Punde@nw18.com या मेलवर आम्हाला सांगा.


कुटुंबाच्या प्रमुखाच्या मृत्यूनंतर, कुटुंबातील भावाभावात किंवा भाऊ-बहीण यांच्यात वाद निर्माण होणे खूप सामान्य आहे. तुमच्या आसपास किंवा माध्यमांत तुम्हीही अशा अनेक बातम्या वाचल्या किंवा पाहिल्या असतील. अशा परिस्थितीत वडिलांच्या किंवा कुटुंब प्रमुखाच्या मृत्यूनंतर मालमत्तेच्या वाटणीचे काय नियम आहेत, हे माहीत असेल तर अनेक गोष्टी सोप्या होतील.

मृत्यूपत्र केलं असेल तर भविष्यात होणार नाही वाद

कुटुंबप्रमुखाने किंवा वडिलांनी मृत्यूपूर्वी मृत्युपत्र तयार करून मालमत्तेची योग्य वाटणी केली असेल, तर वादाची परिस्थिती उद्भवत नाही. मृत्युपत्रानुसार, वडील किंवा कुटुंबप्रमुख कायदेशीररित्या त्यांची मालमत्ता त्यांच्या मुलांना किंवा इतर कोणत्याही प्रिय व्यक्तीला सुपूर्द करू शकतात. ज्यामध्ये त्या लोकांची नावे नोंदवली जातात ज्यांना मालमत्ता हस्तांतरित केली जाणार आहे. यासाठी कुटुंबप्रमुख किंवा वडिलांकडून वकिलांची मदत घेतली जाते.

वारसाच्या आधारावर होते मालमत्तेची विभागणी

मालमत्तेचा मालक, वडील किंवा कुटुंब प्रमुख इच्छापत्र न करताच मरण पावला असेल तर अशा स्थितीत मालमत्तेचे वाटप उत्तराधिकारी कायद्यानुसार केले जाते.

वाचा - जर तुमच्या प्रॉपर्टीवर कोणी बेकायदेशीर ताबा मिळवला तर लगेच परत कशी मिळवायची?

हिंदू उत्तराधिकार कायदा, 1956

या अंतर्गत, मालमत्तेचा मालक, वडील किंवा कुटुंबप्रमुख मृत्यूपत्र न करता मृत्यू पावल्यास, ती मालमत्ता या कायद्याच्या वर्ग-1 च्या वारसांना दिली जाते. वर्ग 1 मध्ये नमूद केलेल्या वारसांची उपलब्धता न झाल्यास, अधिनियमात नमूद केलेल्या वर्ग 2 च्या वारसांना देण्याची तरतूद आहे. मालमत्ता विभागणीमध्ये अनेक कायदेशीर गुंतागुंत आहेत, अशा परिस्थितीत तज्ज्ञाची मदत घेणे चांगले. येथे हे नमूद करणे महत्त्वाचे आहे की हिंदू उत्तराधिकार कायद्यांतर्गत हिंदू धर्म आणि त्याच्या अनेक पंथांसह बौद्ध, जैन आणि शीख यांचाही समावेश आहे.

मुस्लिम कायद्यानुसार मालमत्तेचे विभाजन

मालमत्तेबाबत मुस्लिम कायद्याचे स्वतःचे नियम आणि परंपरा आहेत. मुस्लिम कायद्यात वडिलोपार्जित संपत्तीची संकल्पना नाही. मुस्लिम कायद्याने दोन प्रकारचे वारस, सह-भागीदार आणि इतरांना मालमत्तेचा हक्क म्हणून मान्यता दिली आहे. इस्लाम कायद्यानुसार मालमत्तेच्या वितरणासाठी अनेक नियम आहेत. हे भारतातील इच्छेशी संबंधित नियम आणि कायद्यांद्वारे व्यवस्थापित केले जाते.

यानुसार मुस्लिम पतीला एकापेक्षा जास्त बायका असल्या तरी इतर पत्नींसोबत मालमत्ता शेअर करावी लागते. कोणत्याही पत्नीला बेदखल करता येत नाही.

इस्लामिक कायद्यानुसार मालमत्तेचा ठराविक हिस्सा विधवेला दिला जातो.

मुस्लिम कायद्यात मालमत्तेत महिलांपेक्षा पुरुषांना अधिक प्राधान्य देण्यात आले आहे. या अंतर्गत वारसदार पुरुषाला स्त्री किंवा मुलीपेक्षा दुप्पट मालमत्ता देण्याची तरतूद आहे.

वाचा - ..तर खरेदी केलेली प्रॉपर्टी तुमची असूनही तुम्ही मालक कधीच होणार नाही

विभाजनाच्या कायदेशीर प्रक्रियेशी संबंधित या गोष्टी माहिती हव्यात

ज्या मालमत्तेची विभागणी करायची आहे, त्या मालमत्तेच्या दावेदारांना हे माहित असले पाहिजे की मालमत्तेवर कोणतेही कर्ज किंवा इतर प्रकारच्या व्यवहाराशी संबंधित थकबाकी नाही. सर्व दावेदार वारसांनी त्या मालमत्तेवर घेतलेल्या कर्जाची परतफेड करण्यास सहमती असणे आवश्यक आहे.

मृत्युपत्रानुसार केलेल्या मालमत्तेच्या वाटपात काही तफावत आढळल्यास कायदेशीर मार्गाने त्याचे निराकरण करण्याचा प्रयत्न करावा. इच्छापत्राशी संबंधित दोष कायदेशीर व्यावसायिक इत्यादींच्या मदतीने अगदी सुरुवातीलाच दुरुस्त केले तर अतिशय किचकट आणि त्रासदायक कायदेशीर प्रक्रिया टाळता येऊ शकतात.

मृत्युपत्र तयार केलं नसल्यास, परस्पर समन्वयाने मालमत्तेची विभागणी करणे आणि कोणत्याही प्रकारचा वाद टाळणे आवश्यक आहे.

सरतेशेवटी, असा सल्ला दिला जातो की मालमत्ता वितरणाशी संबंधित काम करण्यासाठी कायदेशीर तज्ज्ञ किंवा व्यावसायिकांची मदत घेणे चांगले. हे जटिल प्रक्रिया आणि इतर कार्ये सहजपणे करण्यास आणि समजून घेण्यास मदत करते.(कायदे वेळोवेळी बदलत असतात. वरील माहिती ही सध्याच्या कायद्यानुसार आहे. त्यामुळे कोणतीही कायदेशीर कारवाई करण्याअगोदर कायदेतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.)

(लेखिका कायद्याच्या अभ्यासक असून पुण्यात कायदेशीर सल्लागार आणि पुणे जिल्हा न्यायालयात वकील म्हणूनही कार्यरत आहेत.)

First published:

Tags: Law, Legal, Property