Home /News /explainer /

भारताच्या गहू निर्यात बंदीमुळे जगावर येणार मोठं संकट? वाचा काय आहे सध्याची परिस्थिती

भारताच्या गहू निर्यात बंदीमुळे जगावर येणार मोठं संकट? वाचा काय आहे सध्याची परिस्थिती

भारताने (India) अलीकडेच गहू निर्यातीवर बंदी (Ban on wheat Export) घातली आहे. जगभरातील तज्ज्ञ याला चांगले लक्षण मानत नाहीत. रशिया युक्रेन युद्धामुळे (Russia Ukraine War) जगातील गव्हाचा पुरवठा आधीच संकटात आहे. त्यामुळे विकसनशील देशांबरोबरच संयुक्त राष्ट्रांच्या अन्न कार्यक्रमांवरही विपरीत परिणाम होऊ लागला आहे.

पुढे वाचा ...
    नवी दिल्ली, 17 मे : रशिया-युक्रेन युद्धामुळे (Russia Ukraine War) जागतिक चलनवाढ (Global Inflation) झपाट्याने वाढण्याची शक्यता आहे. यामध्ये इंधन आणि त्यानंतर गव्हाची सर्वाधिक चर्चा होत आहे. अलीकडेच भारत सरकारने गव्हाच्या निर्यातीवर बंदी प्रतिबंध (Wheat Export ban by India) घातली आहे. तर काही काळापूर्वी भारत सरकार संकटाच्या वेळी जगाला गहू निर्यात करून देशांना मदत करण्याबाबत बोलत होता. या निर्णयामागे इतर कारणांसह गव्हाच्या आंतरराष्ट्रीय किमतीत झालेली झेप असल्याचे सांगितले जात आहे. पण कारण काहीही असो, या निर्णयाचा परिणाम आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही होणार आहे. गहू निर्यात रशिया-युक्रेन युद्धामुळे गव्हाला सर्वाधिक फटका बसला आहे. याचे कारण म्हणजे रशिया आणि युक्रेन हे दोन्ही गहू निर्यात करणारे देश आहेत. ते दोघे मिळून जगातील 30 टक्के गहू निर्यात करतात. मात्र, भारतात गव्हाच्या किमती वाढल्यानंतर भारत सरकारने यू-टर्न घेतला. भारत हा गव्हाचा नियमित निर्यात करणारा देश नसला तरी भारताच्या या निर्णयाचा फटका जगभर पडेल, असे मानले जात आहे. भारत निर्यातदार होत होता उल्लेखनीय आहे की भारताने 2020-21 मध्ये 2.6 मेट्रिक टन गहू निर्यात केला होता आणि त्यानंतर 2021-22 मध्ये तो 8.2 मेट्रिक टन इतका वाढला आहे. या शक्यतेमुळे काही दिवसांपूर्वी भारत सरकारने गव्हाची निर्यात करण्याची घोषणा केली होती. यासह, युद्धामुळे जगभरातील गव्हाचा पुरवठा काही प्रमाणात कमी होईल, अशी अपेक्षा होती. उपासमार वाढू शकते गेल्या वर्षी जागतिक गहू निर्यातीत भारताचा वाटा 4.1 टक्के होता. पण आता निर्यातीवरील बंदी हे जागतिक गव्हाच्या पुरवठ्याचे संकट आणखी गडद करण्यासाठी एक पाऊल ठरेल, असे सांगितले जात आहे. न्यू यॉर्क टाईम्सच्या अहवालानुसार, भूकबळीने त्रस्त असलेल्या जगातील अनेक भागांवर याचा थेट परिणाम होईल. युनायटेड नेशन्स बॉडी, वर्ल्ड फूड प्रोग्रॅमने इशारा दिला आहे की युद्धाच्या परिणामामुळे सध्याचे अन्न संकट अधिक बिघडेल आणि 4.7 कोटी लोक उपासमारीला बळी पडतील. भारत चीन सर्वात मोठा उत्पादक चीननंतर भारत हा जगातील सर्वात मोठा गहू उत्पादक देश आहे. परंतु, देशांतर्गत मागणी जास्त असल्यामुळे दोन्ही देश जगातील अव्वल गव्हाच्या निर्यातदारांमध्ये नाहीत. अनेक विकसनशील देशांमध्येही त्याचा परिणाम दिसून येत आहे आणि वाढत्या किमतीला विरोधही होत असल्याच्या बातम्या पाश्चात्य माध्यमांमध्ये येत आहेत. जगाला गहू निर्यात करणाऱ्या भारतात मैदा का महाग झालाय? हे आहे महत्वाचं कारण अशा बंदीमुळे अडचणीतच भर पडेल. ब्लूमबर्गच्या संपादकीय टीमने लिहिले आहे की सरकार संरक्षणवादी बनून अन्न बाजाराची समस्या वाढवत आहे. युक्रेनवरील हल्ल्यानंतर किमान 20 देशांनी अन्न निर्यातीवर बंदी घातली आहे. इंडोनेशियानेही देशांतर्गत किमती वाढत असलेल्या पाम तेलाच्या निर्यातीवर बंदी घालून असेच केले आहे. असे निर्बंध सर्वांसाठी किंमत वाढवण्यासाठी कार्य करतील. युक्रेनमध्ये बराच गहू अडकला आणीबाणीच्या परिस्थितीत G7 देश युक्रेनच्या गहू निर्यातीसाठी पर्यायी मार्ग शोधत आहेत, असे जर्मनीच्या परराष्ट्र मंत्री अॅनानेला बायरबॉक यांनी म्हटले आहे. युद्धामुळे, काळ्या समुद्राकडे जाण्याचा मार्ग बंद झाला आहे, त्यामुळे सुमारे 25 मेट्रिक टन गहू युक्रेनच्या बंदरांमध्ये अडकला आहे, ज्याची जगाला खूप गरज आहे. सध्या, युक्रेन रेल्वे वाहतुकीद्वारे गहू निर्यात करत आहे. मात्र, हे क्षमतेचा केवळ एक अंश आहे. युक्रेन सध्या रेल्वे वाहतुकीद्वारे दरमहा 15 लाख टन पेक्षा जास्त गहू वाहतूक करू शकत नाही. दुसरीकडे, रशिया-युक्रेन युद्ध संपेल असे वाटत नाही, त्यामुळे आगामी काळात गव्हाचे संकटही गडद होऊ शकते.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    पुढील बातम्या