Home /News /explainer /

खुद्द बाळासाहेबांनी काँग्रेससोबत केली होती युती; मग भाजपसोबत कसा झाला घरोबा?

खुद्द बाळासाहेबांनी काँग्रेससोबत केली होती युती; मग भाजपसोबत कसा झाला घरोबा?

शिवसेनेच्या कथेच्या भाग 1 मध्ये शिवसेना कशी मराठी अस्मितेच्या नावावर उभी राहिली ते तुम्ही वाचले आहे. अनेक मुद्द्यांवर त्यांचा राग होता. या सर्व गोष्टी समजून घेत बाळासाहेब ठाकरे यांनी 19 जून 1966 रोजी शिवाजी पार्कवर शिवसेनेची स्थापना केली. तेव्हा जाणून घ्या मुंबईची काय अवस्था होती. त्यांच्यात शिवसेना आणि बाळ ठाकरे यांचा उदय कसा झाला

पुढे वाचा ...
    मुंबई, 28 जून : एकनाथ शिंदे यांच्या बंडखोरीमुळे राज्यातील सरकारसह पक्ष देखील धोक्यात आला आहे. पण, शिवसेनेचा जन्मच संघर्षातून झाला आहे. त्यामुळे पक्ष पुन्हा भरारी घेईल असा आशावाद पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी व्यक्त केला आहे. या निमित्ताने आपण शिवसेनेच्या प्रवासाबद्दल जाणून घेत आहोत. 30 ऑक्टोबर 1966 रोजी दसरा होता. अधिकृतपणे शिवसेनेचा पहिला मेळावा झाला. यामध्ये ठाकरे यांनी कम्युनिस्ट लोकांवर जोरदारपणे हल्ला केला. कम्युनिस्ट पक्षाचे मुख्यालय परळच्या दळवी इमारतीत होते. डिसेंबर 1967 मध्ये शिवसेनेने इमारतीवर हल्ला करून भयंकर तोडफोड केली. कामगारांना बेदम मारहाण करण्यात आली. काही मित्रांची कार्यालये आहेत, अन्यथा इमारत जाळण्याचा हेतू होता, असे ठाकरे म्हणाले. त्यानंतर कम्युनिस्ट पक्षाचे आमदार कृष्णा देसाई यांची हत्या झाली. स्वातंत्र्यानंतर मुंबईतील ही पहिलीच राजकीय हत्या होती. या घटनेने सर्वांनाच धक्का बसला. 1968 मध्ये मुंबई महानगरपालिकेच्या निवडणुका झाल्या. शिवसेनेने 140 पैकी 42 जागा जिंकल्या. 1865 मध्ये मुंबईतील पहिली महानगरपालिका स्थापन झाली. बीएमसीचा ताबा म्हणजे मुंबईचा ताबा. महापालिकेच्या कामाचा थेट परिणाम मुंबईकरांच्या दैनंदिन जीवनावर होतो. तेव्हा जॉर्ज फर्नांडिस यांना मुंबईचा बादशाह म्हटलं जायचं 60 च्या दशकात, फायरब्रँड समाजवादी नेते जॉर्ज फर्नांडिस यांना मुंबईचा बादशाह म्हटले जायचे. महानगरातील सर्व लहान-मोठ्या कामगार संघटनांचे ते नेते असायचे. त्यांच्या सांगण्यावरून कारखान्यांमध्ये संप व्हायचे. शहरात चक्काजाम होत होते. तेव्हा जॉर्ज तिथल्या कामगार आणि कामगार संघटनांचा मोठा नेता होता. 1967 च्या लोकसभा निवडणुकीत, 35 वर्षीय जॉर्ज यांनी काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते एसके पाटील यांचा मुंबईत पराभव करून त्यांची राजकीय कारकीर्द संमाप्त केली. तेव्हा लोक शिवसेनेला वसंतसेना म्हणायचे महाराष्ट्र अजूनही औद्योगिक राज्य असल्याने. राज्यभर समाजवादी आणि डाव्या कामगार संघटना खूप मजबूत होत्या. त्यामुळे सरकारला कामगार संघटनांशी सतत संघर्ष करावा लागला. बाळासाहेब ठाकरेंनी शिवसेनेची स्थापना केली तेव्हा महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक होते. ज्यांचे बाळ ठाकरे यांच्याशी अतिशय जवळचे नाते होते. मुंबईतील कष्टकरी वर्गातील जॉर्जचा पगडा मोडून काढण्यासाठी शिवसेनेला खत-पाणी देताना वसंतराव नाईक यांनी बाळ ठाकरेंचा पुरेपूर वापर केल्याचे बोलले जाते. त्यामुळे त्या काळात अनेकजण शिवसेनेला गंमतीने 'वसंत सेना' म्हणत असत. मग मुंबईत दत्ता सामंताचा उदय झाला व्यावसायिका आपल्या कारखान्यात संप रोखण्यासाठी शिवसेनेला फोन लावत. लार्सन अँड टुब्रो, पार्ले बॉटलिंग प्लांट, माणेकलालमध्ये शिवसेनेने कामगारांना फोडले. ते इतके पुढे गेले की 1974 मध्ये जॉर्ज फर्नांडीझचा रेल्वे संपही नाकारला गेला. आणीबाणीनंतर जॉर्ज राष्ट्रीय राजकारणात पूर्णपणे सक्रिय झाल्यावर त्यांनी मुंबईत वेळ घालवणे बंद केले. याच काळात मुंबईत दत्ता सामंत कामगार नेते म्हणून उदयास आले. महाराष्ट्राच्या काँग्रेस मुख्यमंत्र्यांनीही त्यांची मदत घेतली सुरुवातीच्या टप्प्यात जॉर्ज यांच्या नेतृत्वाखालील संघटनांचे वर्चस्व कमी करण्यासाठी काँग्रेसनेही दत्ता सामंत यांना प्रोत्साहन दिले, पण तेही संप आणि कापड गिरण्यांमधील कामगारांच्या निदर्शनांच्या माध्यमातून जेव्हा महाराष्ट्रातील काँग्रेस सरकारची डोकेदुखी होऊ लागली. तेव्हा काँग्रेसच्या मुख्यमंत्र्यांनीही त्यांना बाळ ठाकरेंच्या मदतीने रोखले. वसंतरावच नव्हे, तर त्यांच्यानंतरही काँग्रेसच्या अनेक मुख्यमंत्र्यांनी वेळोवेळी महाराष्ट्र आणि मुंबईच्या राजकारणात बाळ ठाकरेंचा पुरेपूर वापर करून घेतला आहे. वापरल्याप्रमाणे किंमत त्यांची शरद पवारांशी असलेली मैत्री सर्वश्रुत होती. पण, बाळासाहेब ठाकरे यांची मदत घेतल्यानंतर त्यांची किंमतही मोजायला लागायची. याद्वारे ठाकरे यांनी शिवसेनेला बळकट करण्यासाठी तसेच त्यांच्या उमेदवारांच्या व इतर फायद्यासाठी त्याचा वापर केला. त्यावेळी त्यांना पहिल्यांदा आणि शेवटच्या वेळी अटक करण्यात आली 1967 मध्ये ठाकरे यांनी 'नवकाळ' या वृत्तपत्राला सांगितले की भारतात हिटलरची गरज आहे. यावर समाधान न मानता 1995 मध्ये शिवसेनेने दडपलेल्या महाराष्ट्र-कर्नाटक सीमेचा मुद्दा उपस्थित केला. यावेळी महाराष्ट्र राज्य सरकारने ठाकरे यांना पहिली आणि शेवटची अटक केली. त्यांना अटक होताच दंगल उसळली. सर्वात वाईट गोष्ट म्हणजे राज्य सरकारने तुरुंगात असलेल्या ठाकरे यांना आपल्या लोकांना थांबवण्याची विनंती केली. आठवडाभराच्या दंगलीनंतर ठाकरेंनी आपल्या लोकांना रोखले. ठाकरेंच्या लोकांनी सीमेवर दंगा करण्याची ही शेवटची वेळ होती. स्थानिक निवडणुकीत काँग्रेस आणि शिवसेना यांची युती 70 आणि 80 च्या दशकात महाराष्ट्रातील अनेक शहरांमध्ये काँग्रेस आणि शिवसेनेने समन्वयाने जिल्हा परिषदा, नगरपालिका आणि महानगरपालिकांमध्ये मंडळे स्थापन केली. यानंतर शाखाप्रमुख व विभागप्रमुख ही पदे निर्माण करण्यात आली. शिवसेना अजूनही या रचनेवर काम करत आहे. सुकेतू मेहता 'मॅक्सिमम सिटी'मध्ये लिहितात, शिवसेना स्थापन झाली होती. बाळ ठाकरेंनी मुंबईत आपला आवाका वाढवायला सुरुवात केली. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाप्रमाणेच शिवसेनेनेही प्रत्येक ठिकाणी शाखा उघडण्यास सुरुवात केली. मग सुरू झाले रस्त्यावरचे राजकारण, रस्त्यावरचे आंदोलन, अनौपचारिक नेटवर्किंग, गल्ली-बोळात पंचायत, भाषणात मुंबईची बोली. पाणी-विजेची भांडणे, भाडेकरू-घरमालकाचा त्रास, बाबूंचा भ्रष्टाचार, घरोघरी भांडणे, सगळे काही मिटवले जाऊ लागले. त्यामुळे शिवसेनेची फौज उभी राहिली. हे लोक बाळ ठाकरेंसाठी काहीही करायला तयार होते. ठाकरेंच्या भाषणांची जादू सर्वसामान्य लोकांची भाषा, चित्रपटांतील संवादांचा भरपूर वापर यामुळे सामान्य लोक आणि समर्थकांवर ठाकरेंचे गारूड निर्माण झाले. एकीकडे 70 च्या दशकात अँग्री यंग मॅन म्हणून अमिताभ बच्चन रुपेरी पडद्यावर सर्वांना वेड लावत होते. त्याचवेळी राजकारणात आणि व्यवस्थेत बाळासाहेब ठाकरे शैलीत मराठी माणसांवर जादू करत होते. बाळ ठाकरेंवर अनेक खटले दाखल झाले पण… त्यानंतर प्रक्षोभक विधाने आणि भाषणे केल्याबद्दल बाळ ठाकरेंवरही अनेक गुन्हे दाखल झाले, पण पोलिसांनी त्यांना कधी हात लावला नाही, कदाचित त्यांचे काँग्रेसशी असलेले मैत्रीपूर्ण संबंध. 80 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात शिवसेनेला अखेर भाजपच्या रूपाने मित्र मिळाला. तेव्हा भाजपलाही राजकारणात अस्पृश्य मानले जात होते, त्यावेळी शिवसेना सोबत येणे ही मोठी गोष्ट होती, जी काही प्रमाणात या दोघांसाठीही फायद्याची ठरली. मराठी अस्मिता हिंदुत्वाशी जोडली शिवसेनेचा आक्रमकतेवर विश्वास होता. त्यांच्या नेत्यांचा विचार कधीकाळी जोमाने दिसला. कदाचित त्यांना असे वाटले असेल की असे केल्याने ते मराठी जनमानसाच्या भावना अधिक उंचावतील आणि त्यांना आपल्यासोबत आणू शकतील. विशेष स्वभाव, उत्कट भाषणे, प्रभावी शाखा आणि सक्षम संघटना निर्माण करून बाळ ठाकरेंनी लोकांचा विश्वास जिंकण्याचा प्रयत्न केला. प्रथम शिवसेनेने दक्षिण भारतीय लोकांच्या विरोधात प्रचार केला. त्यानंतर उत्तर भारतीयही निशाण्यावर आले. दीर्घकाळात दक्षिण आणि उत्तर भारतीय लक्ष्य ठरले. पण ही बाजी त्यांना फार दूर नेणारी नाही आणि घातकही ठरू शकते, हे शिवसेनेला समजू लागले, म्हणून त्यांनी याला मराठी अस्मितेसह हिंदुत्वाच्या संकल्पनेशी जोडले, त्यावर उत्तर भारतीयही त्यांच्यात सामील झाले.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: Eknath Shinde, Shivsena, Uddhav thacakrey

    पुढील बातम्या