Home /News /explainer /

सहावी राष्ट्रपती निवडणूक 1974 : कसा होता इंदिरा गांधीचा करिश्मा, काय घडलं निवडणुकीत?

सहावी राष्ट्रपती निवडणूक 1974 : कसा होता इंदिरा गांधीचा करिश्मा, काय घडलं निवडणुकीत?

1974 मध्ये देशात सहावे राष्ट्रपती निवडून येईपर्यंत इंदिरा गांधी देशाच्या राजकारणात खूप शक्तिशाली झाल्या होत्या. त्या पंतप्रधान तर होत्याच, पण त्यांच्या संमतीशिवाय काँग्रेसचे पानही उभे राहू शकत नव्हते. 1974 मध्ये त्यांनी आसामचे असलेले फखरुद्दीन अली अहमद यांना राष्ट्रपतीपदासाठी उमेदवारी दिली तेव्हा ते विजयी होणार हे निश्चित होते.

पुढे वाचा ...
    नवी दिल्ली, 21 जून : इंदिरा गांधींनी (Indira Gandhi) देशाच्या सत्तेवर मजबूत पकड ठेवली होती. पाच वर्षांपूर्वी काँग्रेसचे जे जुने लोक वेगळे झाले, त्यातील बहुतांश काँग्रेसमध्ये परतले. काँग्रेस आता इंदिराजींचा पक्ष होता. पक्षावर त्यांचे छत्र होते. व्हीव्ही गिरी यांच्या 5 वर्षांच्या कार्यकाळानंतर त्यांनी आसामच्या फखरुद्दीन अली अहमद यांना राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत पक्षाचे उमेदवार बनवले. ते आरामात जिंकले नाही तर प्रचंड बहुमताने वियजी झाले. देश आणि पक्ष या दोन्हींवर इंदिरा गांधींचे वर्चस्व प्रस्थापित झाले होते. 1971 च्या निवडणुकीत प्रचंड बहुमताने विजयी झाल्यानंतर त्या कोणत्याही बंधनाशिवाय सरकार चालवत होत्या. 1969 मध्येच त्या काँग्रेस सिंडिकेटच्या बंधनातून सुटल्या होत्या. आता पक्षापासून ते सरकारपर्यंत त्यांची चर्चा सर्वेसर्वा होती. जुन्या काँग्रेस सिंडिकेटचे जे नेते 1969 पर्यंत त्यांच्यासमोर सर्व आव्हाने किंवा संकटे निर्माण करत होते ते एकतर दुर्लक्षित झाले किंवा इंदिराजींनी स्थापन केलेल्या काँग्रेसमध्ये परतले. 1971 च्या निवडणुकीत जनतेने मूळ काँग्रेसलाही नाकारून इंदिरा गांधींच्या काँग्रेसला बहुमत दिल्याने त्यांचीच काँग्रेस हीच खरी काँग्रेस मानली जाऊ लागली. पण ती काँग्रेस एक रचना असलेला पक्ष होता. त्यात नेते लोकशाही पद्धतीने निर्णय घेत असत पण आता इंदिराजींचा काँग्रेस हा पक्ष त्यांच्या हाताखाली नाचत होता. ती त्यांची सर्वस्व होती. इलेक्टोरल व्होटमध्ये बदल भारताच्या निवडणूक आयोगाने 17 ऑगस्ट 1974 रोजी देशाच्या सहाव्या राष्ट्रपतींच्या निवडीची घोषणा केली. 17 ऑगस्टला मतदान आणि 20 तारखेला मतमोजणी झाली. म्हणजेच 20 ऑगस्टला देशाला नवा राष्ट्रपती मिळाला. यावेळी इलेक्टोरल व्होटमध्ये बदल करण्यात आला. यावेळी लोकसभेतून 521 आणि राज्यसभेतून 230 जण मतदान करू शकले. तर राज्याच्या विधानसभांमध्ये 3681 मतदार होते. डाव्या पक्षांनी त्रिदिब चौधरी यांना उभे केले व्हीव्ही गिरी यांच्या पाच वर्षांच्या कार्यकाळानंतर काँग्रेसने आसामचे नेते फखरुद्दीन अली अहमद यांना राष्ट्रपतीपदाचे उमेदवार केले, तर त्रिदिब चौधरी यांना डाव्या पक्षांनी उमेदवारी दिली. ते क्रांतिकारी समाजवादी पक्षाचे होते. ते विरोधी पक्षांचे सर्वमान्य उमेदवार असल्याचे सांगण्यात येत असले, तरी ज्या पद्धतीने मते पडली ते पाहता विरोधी पक्षनेत्यांनीही फखरुद्दीन अली अहमद यांनाच अधिक मते दिल्याचे दिसून आले. यावेळच्या निवडणुकीत प्रथमच एकही अपक्ष उमेदवार रिंगणात नव्हता. फखरुद्दीन यांचा विजय निश्चित होता 17 ऑगस्ट 1974 रोजी मतदान होणार होते तोपर्यंत फखरुद्दीन यांचा विजय निश्चित असल्याचे स्पष्ट झाले होते. त्यांच्या विजयात किती फरक पडतो आणि विरोधी पक्षाचे नेतेही त्यांना मत देणार का, हे पाहावे लागणार होते. फखरुद्दीन यांना 765587 तर बंगालच्या त्रिदिब चौधरी यांना 189,196 मते मिळाली. कुलीन मुस्लिम कुटुंबातील फखरुद्दीन अली अहमद हे पेशाने वकील होते. ते देशाचे दुसरे मुस्लिम राष्ट्रपती झाले आणि त्यांच्या कार्यकाळातच त्यांचे निधन झाले. त्यांचे वडील सैन्यात कर्नल होते. एमडी म्हणजेच डॉक्टर ऑफ मेडिसिनची पदवी घेणारे ते पहिले आसामी होते. त्यांची आई नवाब लोहारू यांच्या घराण्यातील होती. 1925 मध्ये त्यांची इंग्लंडमध्ये जवाहरलाल नेहरूंशी भेट झाली. त्यानंतर त्यांनी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला आणि स्वातंत्र्यलढ्यात सक्रिय झाले. 1942 मध्ये भारत छोडो आंदोलनात त्यांना अटक झाली होती. साडेतीन वर्षे ते तुरुंगात होते. केंद्रात मंत्री म्हणूनही काम 1948 मध्ये आसाममध्ये गोपीनाथ बोरदोलोई यांचे सरकार स्थापन झाले तेव्हा फखरुद्दीन त्यांचे अर्थ, महसूल आणि कामगार मंत्री होते. 1952 मध्ये ते राज्यसभेवर निवडून गेले. आसाममध्ये ते दोनदा आमदार म्हणूनही निवडून आले होते. 1967 आणि 1971 मध्ये ते आसाममधील बारपेटमधून लोकसभेत पोहोचले. ते इंदिराजींच्या निकटवर्तीयांपैकी होते, त्यांना केंद्रात मंत्रीही करण्यात आले होते. त्यांच्या कार्यकाळात देशात आणीबाणी लागू करण्यात आली होती. संध्याकाळी इंदिरा गांधी यांची भेट घेतल्यानंतर त्यांनी मध्यरात्री आणीबाणीच्या कागदपत्रांवर सह्या केल्या होत्या. 11 फेब्रुवारी 1977 रोजी रोज नमाज अदा करण्याच्या तयारीत असताना अचानक ते कार्यालयात कोसळले. त्यांना हृदयविकाराच झटका आला आणि त्यांचं निधन झालं. त्रिदिब हे नावाजलेले नेते त्रिदिब चौधरी हे बंगालचे प्रसिद्ध नेते होते. 1997 मध्ये त्यांचे निधन झाले. ते क्रांतिकारी समाजवादी पक्षाच्या संस्थापकांपैकी एक होते. बंगालमधील बहरामपूरमधून ते दीर्घकाळ लोकसभेचे खासदार होते. यानंतर 1987 ते 1997 पर्यंत ते दहा वर्षे राज्यसभेवर राहिले. गोव्याच्या स्वातंत्र्यलढ्यातही त्यांनी भाग घेतला होता. 1974 मध्ये जेव्हा राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुका जाहीर झाल्या तेव्हा विरोधकांनी त्यांना आपला सामान्य उमेदवार बनवले. ब्रिटिश राजवटीत त्यांच्यावर देशद्रोहाचा खटला चालवून त्यांना तुरुंगातही पाठवण्यात आले.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: President

    पुढील बातम्या