Home /News /explainer /

IAS नाकारणारे, देशातील महागडे वकील ते काँग्रेसचे बंडखोर नेते, सिब्बल यांनी या कारणामुळे सोडला पक्ष

IAS नाकारणारे, देशातील महागडे वकील ते काँग्रेसचे बंडखोर नेते, सिब्बल यांनी या कारणामुळे सोडला पक्ष

कपिल सिब्बल यांचा राजकीय प्रवास 31 वर्षांचा आहे. ते काँग्रेसमध्ये नक्कीच राहिले, पण इतर पक्षांच्या प्रादेशिक पक्षांशी त्यांची जवळीकही त्यांची राजकीय खेळी समृद्ध करत गेली. लालूंपासून मुलायम आणि आता अखिलेश यांना राज्यसभेवर जाण्यासाठी मदत करत आहेत. देशातील सर्वात महागड्या वकिलांपैकी एक असलेले सिब्बल वकिली आणि राजकारण यांच्यात समतोल साधतात.

पुढे वाचा ...
    नवी दिल्ली, 27 मे : कपिल सिब्बल यांनी 31 वर्षांच्या दीर्घ राजकीय प्रवासानंतर अखेर काँग्रेस सोडली. 16 मे रोजी त्यांनी आपला राजीनामा काँग्रेसकडे पाठवला होता. तर 25 मे रोजी त्यांनी समाजवादी पक्षाच्या पाठिंब्याने राज्यसभेवर उमेदवारी दाखल केली. सध्या ते राज्यसभेवर असले तरी त्यांचा कार्यकाळ संपणार आहे. गेल्या दोन वर्षांपासून, ते काँग्रेसच्या असंतुष्ट गट 23 चे सर्वात बोलके नेते होते, ज्यांनी गांधी कुटुंबाला खुले आव्हान दिलं आणि त्यांना नेतृत्वातून पायउतार होण्यास सांगितले. गेल्या वर्षभरापासून ते काँग्रेस सोडण्याच्या रणनीतीवर काम करत असल्याचे मानले जात होते. कदाचित यावेळी पक्ष सोडणे हे केवळ उचललेले पाऊल नसून 2024 मध्ये होणाऱ्या लोकसभा निवडणुकीसाठी हे एक नियोजित पाऊल मानले जात आहे. त्यांची कुशाग्र बुद्धी आणि मन यांचा मेळ नाही, असे त्यांचे राजकीय विरोधकही मानतात. त्यांच्या चाणाक्षपणाची आणि कायदेशीर कुशाग्रतेची एकेकाळी काँग्रेसलाही खात्री होती. मनमोहन सिंग सरकारच्या काळात त्यांना जी भूमिका देण्यात आली, ती त्यांनी चोख बजावली. यूपीए सरकारच्या काळात ते अनेकवेळा सरकारचे संकटमोचक बनले. कपिल सिब्बल यांनी 1991 मध्ये काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. तेव्हा ते देशातील सर्वोच्च आणि महागड्या वकिलांमध्ये होते आणि आजही आहेत. त्याची बंडखोर वृत्ती तेव्हा होती तशीच आजही आहे. काँग्रेसमध्ये प्रवेश केल्यानंतर नऊ वर्षांनीच त्यांनी काँग्रेस सुप्रीमो सोनिया गांधी यांच्या नेतृत्वावर हल्लाबोल केला होता. तेव्हा सोनियांचे सल्लागार पक्ष बुडवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे त्यांनी उघडपणे सांगितले होते. तेव्हाही त्यांनी पक्षातील दिग्गजांना आत डोकावून पाहावे आणि पक्षांतर्गत खुल्या चर्चेची मागणी केली होती. G23 चे सर्वात स्पष्ट बोलणारे नेते आता जवळपास दोन-तीन वर्षांपासून काँग्रेसच्या सध्याच्या अशांत परिस्थितीतही ते गांधी घराण्याविरोधात सतत आवाज उठवणाऱ्या काँग्रेसमधील असंतुष्ट गट 23 चे नेते आणि सर्वात बोलके सदस्य होते. जे पक्षाअंतर्गत लोकशाही निर्माण करण्याची मागणी करत होते. त्यात सिब्बल हे सर्वाधिक बोलके मानले जात होते, जे गांधी घराणे बाजूला सारून पक्षाचे नेतृत्व अन्य कोणाच्या तरी हाती देण्याचे बोलले होते. जी 23 मध्ये आवाज उठवणारे काँग्रेस नेते एक एक करून पक्ष सोडत आहेत ही वेगळी बाब असली तरी आता त्यात सिब्बल यांचेही नाव जोडले गेले आहे. असे मानले जाते की जी 23 सदस्यांशी बरीच चर्चा केल्यानंतर, सिब्बल यांनी 2024 च्या निवडणुकीत भाजपच्या विरोधात मजबूत विरोधी पक्ष आणण्यासाठी त्यांच्या सहमतीने काँग्रेस सोडण्याची रणनीती आखली आहे. Jawaharlal nehru death anniversary : नेहरूंनी स्वत:ला भारतरत्न पुरस्कार देऊन गौरवलं का? त्यांचे राहुल यांच्याशी संबंध चांगले नव्हते का? असे म्हटले जाते की राहुल गांधींसोबत त्यांचे संबंध कधीच चांगले नव्हते. जोपर्यंत अहमद पटेल हयात होते, तोपर्यंत ते त्यांच्यामार्फत पक्षाच्या हायकमांडपर्यंत आपले म्हणणे पोहोचवत असत. अहमद ही अशी व्यक्ती होती जी केवळ सोनियांच्या जवळचीच नव्हती तर पक्षातील त्यांचे सर्वात विश्वासूही होते. पण, त्यानंतर सिब्बलच नाही तर पक्षातील सर्वच ज्येष्ठ नेत्यांनी त्यांचे ऐकून घेणारे कोणीही नव्हते अशा स्थितीत सापडले. चिंतन शिबिरात गैरहजर मात्र, त्यांनी काँग्रेस सोडल्याचे इतर नेत्यांपेक्षा वेगळे सांगितले जात आहे. राजस्थान येथे झालेल्या चिंतन शिबिरात ते गेले नव्हते. राजीनामा देण्यापूर्वी सोनियांची भेट घेऊन त्यांच्याकडे राजीनामा सुपूर्द केला. G23 मध्ये ते कितीही स्पष्टवक्ते असले तरी काँग्रेसमधून बाहेर पडल्यानंतर या पक्षावर कडाडून टीका करणारे नेते राहणार नाहीत हेही निश्चित. ते भाजपपासून अंतर ठेवणार असल्याचे त्यांच्या वक्तव्यावरून स्पष्ट होते. फाळणीनंतर कुटुंब पाकिस्तानातून भारतात सिब्बल यांचे कुटुंब फाळणीनंतर पाकिस्तानातून भारतात आले होते. हे कुटुंब जालंधर येथे स्थायिक झाले. तेथून सिब्बल यांनी पदवीचे शिक्षण घेतले. 60 च्या दशकाच्या मध्यात ते दिल्लीत आले. त्यांनी दिल्ली विद्यापीठातून कायद्याचे शिक्षण घेतले. इतिहासात एमएही केले. अभ्यासातील गुणवंत विद्यार्थ्यांमध्ये त्यांचा समावेश होता. 1973 मध्ये त्यांनी केंद्रीय लोकसेवा आयोगाची परीक्षा उत्तीर्ण केली. भारतीय प्रशासकीय सेवेत त्यांची निवड झाली. पण ते तिथे गेले नाही तर एलएलएम शिकण्यासाठी हार्वर्डला गेले.

    विरोधाभास! मैदानात कुत्र्याला फिरवणारा अधिकारी, दुसरीकडे महिला IAS चिखलातून अनवाणी पूरग्रस्तांच्या मदतीसाठी

    देशातील सर्वोच्च आणि महागडे वकील म्हणून प्रसिद्ध तेथून परतल्यानंतर त्यांनी दिल्लीत सीनियर वकील म्हणून प्रॅक्टिस सुरू केली. या व्यवसायात, ते लवकरच एक तेजस्वी आणि कुशाग्र वकील म्हणून ओळखले गेले. यानंतर ते 1995 ते 2002 दरम्यान तीन वेळा सुप्रीम कोर्ट बार असोसिएशनचे अध्यक्ष बनले. 1989-90 मध्ये सरकारसाठी सॉलिसिटर जनरल म्हणूनही काम केले. ते नेहमीच असे वकील होते, ज्यांनी हायप्रोफाइल केसेस केल्या आणि ते चांगले लढले. 73 वर्षांचे कपिल सिब्बल आजही देशातील सर्वात महागड्या वकिलांपैकी एक आहेत. राजकारणात नसतानाही आघाडीच्या नेत्यांशी जवळीक वास्तविक अनेक खटल्यात त्यांना यश मिळाले नाही. त्यांचा काही ठिकाणी पराभव झाला, पण आजही त्यांनी केस हातात घेतली तर फिर्यादीला जिंकण्यास अधिक वाव आहे, असे मानले जाते. राजकारणात येण्यापूर्वीच त्यांनी राजकारण्यांचे खटले लढण्यास सुरुवात केली. देशाच्या राजकारणात बलाढ्य समजल्या जाणाऱ्या प्रमुख नेत्यांच्या आणि प्रादेशिक पक्षांच्या ते जवळचे होते. या जवळच्या मित्रांनी त्यांना राजकारणात आणले. बिहारमधून प्रथमच राज्यसभेत 1998 मध्ये ते काँग्रेसचे उमेदवार म्हणून बिहारच्या कोट्यातून राज्यसभेवर पोहोचले. मात्र, यामध्ये लालूंनी त्यांना मदत केली. चारा प्रकरणात ते लालूंचे वकीलही होते. लालूंच्या प्रभावामुळे काँग्रेसने त्यांना बिहारमधून राज्यसभेवर पाठवण्याचा निर्णय घेतल्याचे बोलले जाते. याआधी 1997 मध्ये त्यांनी दिल्लीत पहिली लोकसभा निवडणूक लढवली होती, पण त्यानंतर दक्षिण दिल्लीच्या जागेवर त्यांचा सुषमा स्वराज यांच्याकडून पराभव झाला होता. चांदणी चौकातून लोकसभेच्या दोन निवडणुका जिंकल्या त्यानंतर 2004 आणि 2009 च्या लोकसभा निवडणुकीत ते चांदणी चौकातून विजयी झाले. मनमोहन सिंग यांच्या सरकारच्या दोन्ही कार्यकाळात मंत्री झाले. प्रथम ते 2004 मध्ये स्वतंत्र प्रभार घेऊन राज्यमंत्री झाले. पण 2009 पर्यंत त्यांचा दर्जा वाढला होता. त्यांना कॅबिनेट मंत्री करण्यात आले. यासोबतच अत्यंत महत्त्वाचे मानव संसाधन मंत्रालयही देण्यात आले. यानंतर त्यांना दळणवळण आणि माहिती तंत्रज्ञान खातेही देण्यात आले. मात्र, 2012 मध्ये त्यांना पुन्हा मनुष्यबळ विकास मंत्री ऐवजी कायदा मंत्री करण्यात आले. ते शक्तिशाली मंत्री होते. अनेकवेळा वादांनी वेढले असले तरी आणि त्यांच्यावर उद्धटपणाचे आरोपही झाले. पण, सरकारसाठी ते अनेकवेळा संकटमोचक बनले आहे. संतापजनक! IAS अधिकाऱ्यांना कुत्रे घेऊन फिरण्यासाठी खेळाडूंची स्टेडिअमधून हकालपट्टी आता अपक्ष उमेदवार म्हणून नामांकन त्यांचा राज्यसभेतील कार्यकाळ 25 मे रोजी संपला. दरम्यान, त्यांनी समाजवादी पक्षाच्या पाठिंब्याने अपक्ष उमेदवार म्हणून राज्यसभेसाठी उमेदवारी केली आहे. यावेळी समाजवादी पक्षाचे सुप्रीमो अखिलेश यांच्याशी जवळीक असल्याने त्यांना हे तिकीट मिळाले आहे. आझम खान यांच्या लॉबीमुळे अखिलेश त्यांना समाजवादी पक्षाच्या कोट्यातून राज्यसभेवर पाठवत असल्याचीही शक्यता वर्तवली जात आहे. अखिलेश यांच्या जवळ कसे पोहचले? सिब्बल यांची अखिलेश यांच्याशी जवळीक 2017 पासून वाढली आहे. जेव्हा त्यांनी अखिलेश आणि मुलायम यांच्यातील पक्षातील निवडणूक चिन्हावरून निवडणूक आयोगात अखिलेश यांचे प्रतिनिधित्व केले होते. त्यानंतर पक्ष आणि चिन्ह दोन्ही अखिलेश यांच्याकडे आले होते. काँग्रेस सोडताना पक्षावर टीका नाही गेल्या दोन-तीन वर्षांपासून ते काँग्रेसमधील असंतुष्ट वर्गात सामील झाले होते. गुलाम नबी आझाद, भूपिंदर हुड्डा, शशी थरूर आणि मनीष तिवारी यांसारख्या नेत्यांसह ते गट 23 च्या नेत्यांपैकी एक होते. या गटातील अनेक नेत्यांनी पक्ष सोडला आहे. आता कपिल यांनीही तेच केले. कदाचित त्यांनी पक्ष सोडला नाही, तर राज्यसभेवर जाण्यासाठी समाजवादी पक्षही पाठिंबा देणार नाही, याची त्यांना कल्पना असावी. काँग्रेस सोडल्यास पुढील निवडणुकीपूर्वी त्यांचे राजकीय भवितव्यही दिसेल. परंतु, त्यांनी काँग्रेस सोडणे हे त्या नेत्यांसारखे नाही, ज्यांनी पक्षावर टीका करण्यापूर्वी काँग्रेस सोडली आणि सहसा भाजपमध्ये गेले. सिब्बल यांनी पक्ष सोडला पण यावेळी काँग्रेसविरोधात एक शब्दही बोलला नाही, कदाचित ते करणार नसतील. कारण त्यांना माहीत आहे की, भाजप हा त्यांच्या राजकारणाचा मुक्काम नाही, जो त्यांनी व्यक्तही केला आहे, त्यामुळे त्यांना पुढील वाटचालीत काँग्रेसची गरज भासू शकते.
    First published:

    Tags: Young Congress

    पुढील बातम्या