Home /News /explainer /

तुमची शक्ती आणि रोगांचं रहस्य आता जीन उलगडणार! Gene एडीटींगला जगभरात का आहे विरोध?

तुमची शक्ती आणि रोगांचं रहस्य आता जीन उलगडणार! Gene एडीटींगला जगभरात का आहे विरोध?

जीन (Gene) एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे अनुवांशिक गुणधर्म प्रसारित करण्याचे काम करतात. ते प्रत्येक व्यक्तीच्या अनुवांशिक वैशिष्ट्यांची माहिती ठेवतात. बर्‍याच प्रमाणात ते तुमचे आजार आणि आरोग्य सांगण्याचेही काम करतात. जनुक एडीट करून आपण सुपरमॅन बनू शकतो, पण तसे करण्यास जगभरातून विरोध होत आहे.

पुढे वाचा ...
    मुंबई, 29 डिसेंबर : जीन (Gene) हा शब्द तुम्ही अनेकदा ऐकला किवा वाचला असेल. आपल्याला घडवण्यात त्याचा मोठा हात असतो हे तुम्हाला माहित आहे का? जीन हा DNA चा एक छोटासा भाग आहे. एका व्यक्तीमध्ये 30-40 हजार जीन आढळतात. कोणत्याही व्यक्तीची बुद्धिमत्ता, शारीरिक स्वरूप, डोळ्यांचा केसांचा रंग त्याच्या जीनवर अवलंबून असतो. जीन एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे अनुवांशिक गुणधर्म प्रसारित करण्याचे काम करतात. ते प्रत्येक व्यक्तीच्या अनुवांशिक वैशिष्ट्यांची माहिती ठेवतात. माणसाची जनुकं (Gene) समजून घेऊन त्याच्या आजारांचाही अंदाज लावता येतो. IQ टेस्ट आणि जीनचा संबंध एखाद्या व्यक्तीची बुद्धिमत्ता मोजण्यासाठी आयक्यू चाचणी वापरली जाते. तुमचा 80 टक्के बुद्ध्यांक जनुकांद्वारे ठरवला जातो असे तुम्हालाही वाटत असेल, तर याचं उत्तर नाही असं आहे. 2011 मध्ये, ऑक्सफर्डच्या एका संशोधनात असे म्हटले आहे की जीन बोलणे आणि भाषेत मदत करतात. एक जनुक मेंदूतील न्यूरॉन्सचे नेटवर्क नियंत्रित करते. SNF-2 नावाचे जनुक मेंदूचे नियंत्रण केंद्र सेरेबेलमच्या योग्य विकासासाठी जबाबदार असतो. हे जनुक मेंदूच्या मज्जातंतूंमध्ये आढळते आणि मेंदूच्या सेरेबेलम भागातून मानवाच्या क्रिया नियंत्रित करतात. हे एक प्रकारे मास्टर कंट्रोलर म्हणून काम करते असे म्हणता येईल. जनुक एडिटिंग विज्ञानाच्या मदतीने आता मानवाच्या जनुकांमध्ये बदल करण्याचे, म्हणजेच डीएनएमध्ये बदल करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. CRISPR-cas9 उपकरण DNA मध्ये बदल करण्यासाठी विकसित करण्यात आले आहे. जनुकांमध्ये बदल करून जन्माला येणाऱ्या मुलामध्ये अपेक्षित वैशिष्ट्ये मिळतील, अशी अपेक्षा होती. मात्र, या आविष्काराला परदेशात जोरदार विरोध झाला. वृद्ध करणारं जीन फेब्रुवारी 2010 मध्ये ब्रिटीश जीवशास्त्रज्ञांनी काही लोकांच्या अकाली वृद्धत्वासाठी जबाबदार असलेल्या विशिष्ट अनुवांशिक फरकांचा शोध लावला. जनुकीय भिन्नता असलेल्या अर्धा दशलक्षाहून अधिक मानवी जनुकांच्या संरचनेचा अभ्यास करून, शास्त्रज्ञांना असे आढळले की TERC जनुक असलेले लोक इतरांपेक्षा तीन ते चार वर्षे आधीचं म्हातारे झाले आहेत. लोक दोन प्रकारे वृद्ध होतात. पहिले क्रमिक वृद्धत्व आहे, म्हणजेच आपण एक ते 100 वर्षांच्या क्रमाने मोजतो आणि दुसरे म्हणजे जैविक वृद्धत्व, ज्यामध्ये काही लोकांच्या पेशी त्यांच्या अनुक्रमिक वयापेक्षा जुन्या किंवा नवीन असतात. अंधत्वावर उपचार करण्यासाठी जीन थेरपी जीन थेरपीमध्ये कोणत्याही व्यक्तीचे जनुक समजून घेऊन त्यातून होणाऱ्या आजारांबद्दल समजू शकते. जीन थेरपी ही मुख्यतः असाध्य आणि भयावह आजारांच्या उपचारांसाठी केली जाते. गेल्या वर्षी डिसेंबर 2017 मध्ये यूएस फूड अँड ड्रग अॅडमिनिस्ट्रेशन (FDA) ने मुलांमध्ये आणि प्रौढ रूग्णांमधील अनुवांशिक अंधत्वावर उपचार करण्यासाठी प्रथमच नवीन जीन थेरपीला मान्यता दिली. या जीन थेरपीला लक्सर्टाना (व्होरेटिझिन नेप्रोवेक-राझील) म्हणतात. याद्वारे, रेटिनाची विकृती दुरुस्त केली जाते, जी विशिष्ट अनुवांशिक उत्परिवर्तनामुळे उद्भवते. यूएसमध्ये अनुवांशिक रोगावर उपचार करण्यासाठी मंजूर केलेली ही पहिली जीन थेरपी होती. कर्करोगावर उपचार करण्यासाठी जीन थेरपी जीन थेरपीमध्ये अनुवांशिक रोगांशी लढण्याची क्षमता असते. यामध्ये सदोष जीन दुरुस्त केलेल्या जनुकांनी बदलल्या जातात. नोव्हेंबर 2016 मध्ये अमेरिकन शास्त्रज्ञांनी जनुक थेरपीच्या मदतीने कर्करोगाच्या पेशींची वाढ कमी करण्याचा दावा केला होता. मात्र, यामुळे जनुकाचे दीर्घायुष्य आणि सुरक्षितता यासंबंधीची यंत्रणा गुंतागुंतीची होते. ही थेरपी पाच वर्षांत क्लिनिकल चाचण्यांसाठी तयार होईल अशी संशोधकांची अपेक्षा होती.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: Health, Science

    पुढील बातम्या