Home /News /explainer /

Explained: स्वातंत्र्याच्या 30 वर्षांनंतर कझाकिस्तान का जळत आहे?

Explained: स्वातंत्र्याच्या 30 वर्षांनंतर कझाकिस्तान का जळत आहे?

Kazakhstan Unrest: गेल्या महिन्यातच स्वातंत्र्याचा 30 वा वर्धापन दिन साजरा करणारा मध्य आशियाई देश कझाकिस्तानमध्ये हा आठवडा हिंसाचाराने भरलेला होता. गॅसच्या दरवाढीनंतर सुरू झालेल्या आंदोलनाला हिंसक वळण लागले. यामध्ये डझनभर लोकांना आपला जीव गमवावा लागला असून हजारो लोकांना ताब्यात घेण्यात आले आहे. दरम्यान, सरकारने राजीनामा दिला असून रशियाच्या नेतृत्वाखालील शांतता सेनाही कझाकिस्तानमध्ये पोहोचली आहे.

पुढे वाचा ...
    नूर-सुलतान, 10 जानेवारी : सुमारे 2 कोटी लोकसंख्या असलेला ऊर्जा समृद्ध देश कझाकिस्तान (Kazakhstan Unrest) गेल्या काही दिवसांपासून वेगळ्याच संकटाचा सामना करत आहे. देशात अशांतता पसरली असून लोकं सरकारविरोधात रस्त्यावर उतरली आहेत. यामुळे आतापर्यंत 160 जणांना आपला जीव गमवावा लागला आहे. मध्य आशियातील विस्तीर्ण क्षेत्र असलेल्या देशात सुमारे 6000 लोकांना अटक करण्यात आली आहे. गेल्या आठवडाभरापासून सुरू असलेल्या गदारोळामुळे अनेक परदेशी लोकांना देखील अशांतता पसरवल्याप्रकरणी अटक करण्यात आली आहे. सरकारी सूचना पोर्टलवर मिळालेल्या माहितीनुसार, या दंगलीत सुमारे 164 लोकांचा मृत्यू झाल्याची भीती आहे. ज्यात देशातील सर्वात मोठे शहर अल्माटी येथे मरण पावलेल्या 103 लोकांचाही समावेश आहे. ज्यावरून विरोधक आणि संरक्षण दल यांच्यात जोरदार चकमक झाल्याचे स्पष्ट होते. नवीन आकडेवारीनुसार, ज्याला कोणत्याही अधिकृत स्त्रोताने पुष्टी दिली नाही, त्यानुसार मृतांच्या संख्येत मोठी वाढ वाढ होईल. यापूर्वी अधिकृत सूत्रांनी सांगितले होते की 26 सशस्त्र गुन्हेगार मारले गेले होते, तर 16 संरक्षण अधिकार्‍यांनाही या दंगलींमध्ये जीव गमवावा लागला होता. मात्र, रविवारपर्यंत सरकारचे हे वक्तव्य गायब झाले होते. आरोग्य मंत्रालयाने रशियन आणि कझाक मीडियाला सांगितले की खोटी माहिती प्रकाशित केली गेली होती. मात्र, त्यानंतर अधिकृतपणे पूर्वीची माहिती नाकारली नाही किंवा नवीन आकडेवारी देखील दिली नाही. यानंतर, अध्यक्ष कासिम जोमार्ट तोकायेव यांच्या नेतृत्वाखाली तातडीची बैठक बोलावण्यात आली, त्यानंतर राष्ट्रपतींनी एक निवेदन जारी केले. त्यात म्हटले आहे की, विदेशी नागरिकांसह सुमारे 5800 लोकांना चौकशीसाठी अटक करण्यात आली आहे. राष्ट्रपतींनी आपल्या निवेदनात म्हटले आहे की, देशातील परिस्थिती आता स्थिर आहे. तेल उत्पादन करणाऱ्या कझाकिस्तानमध्ये त्यांच्या किमतींवरून एवढा गोंधळ का? तेलाच्या किमतीवरुन गोंधळ एक आठवड्यापूर्वी, तेलाच्या किंमती वाढल्यामुळे देशामध्ये आंदोलनाचा भडका उडाला, जो संपूर्ण देशात पसरला. यात कझाकिस्तानचे आर्थिक केंद्र अल्माटी शहराचाही समावेश आहे. पोलिसांनी दंगली नियंत्रित करण्यासाठी गोळ्यांचा वापर केला. प्रसारमाध्यमांच्या अहवालानुसार, सुमारे 100 व्यवसाय आणि बँकांवर हल्ला करुन लुटण्यात आले. तर या घटनांमध्ये 400 पेक्षा जास्त वाहनांचे नुकसान झाले. एनडीटीव्हीमध्ये प्रकाशित झालेल्या बातम्यांनुसार, स्थानिक माध्यमांना माहिती देताना मंत्रालयाने सांगितले की दंगलींमध्ये सुमारे 1 99 मिलियन डॉलर्सचे नुकसान झाले आहे. अहवालानुसार, सध्या अल्माटीमध्ये शांतता प्रस्थापित झाल्याचे दिसत आहे, लोकांना शहराच्या मध्यवर्ती चौकात येण्यापासून रोखण्यासाठी पोलीस अधूनमधून हवेत गोळीबार करत आहे. अन्नाच्या कमतरतेमध्ये सुपरमार्केट उघडण्यात आले आहे. इतकेच नाही तर माजी सुरक्षा प्रमुखाला देशद्रोहाच्या संशयावरून कझाकिस्तानमध्ये अटक करण्यात आली आहे. यासोबत माजी सोव्हिएत राष्ट्रातील सत्ता संघर्षादरम्यान कझाकिस्तानचे माजी नेते नूर सुलतान नजरबायेव यांचे भागीदार माजी पंतप्रधान करीम मासिमोव्ह यांना अटक झाल्याची बातमी देखील आहे. राष्ट्रीय सुरक्षा समिती (KNB) या देशांतर्गत गुप्तचर संस्थेने जाहीर केले आहे की मासिमोव्हला देशद्रोहाच्या संशयावरून अटक करण्यात आली आहे. गोळ्या घालण्याच्या आदेशावर अमेरिकेची टीका तोकायेव यांनी आपल्या निवेदनात म्हटले आहे की सुमारे 20,000 सशस्त्र डाकूंनी अल्माटीवर हल्ला केला होता, त्यांना नियंत्रणात आणण्यासाठी सैन्याला गोळ्या घालण्याचे आदेश देण्यात आले होते. त्याचवेळी, अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री अँटोनी ब्लिंकन यांनी गोळीबाराच्या आदेशाचा निषेध केला आणि तो रद्द करण्याची मागणी केली. अहवालांचा असा विश्वास आहे की बहुतेक लोकांचा संताप थेट नजरबायेव यांच्यावर प्रतिबिंबित झाला होता, 81 वर्षीय नजरबायेव यांनी सत्ता हस्तांतरित करण्यापूर्वी 1989 पासून देशावर राज्य केले होते. टीकाकार त्यांच्यावर आरोप करतात की त्यांनी आणि त्यांच्या कुटुंबाने सामान्य नागरिकांच्या खर्चावर प्रचंड संपत्ती जमा केली आहे आणि पडद्याआडून त्यांच्यावर नियंत्रण ठेवले आहे. 'हे' देश आहेत अमेरिकेचे कट्टर शत्रू! काही लहान असूनही देतायेत आव्हान परदेशी हस्तक्षेप अराजकतेचे संपूर्ण चित्र अद्याप स्पष्ट झाले नसले तरी परदेशातही या घटनेवर प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. पोप फ्रान्सिस यांनी या घटनेवर शोक व्यक्त करत शांततेने तोडगा काढण्याचे आवाहन केले आहे. त्याचवेळी, अध्यश्र तोकायेव यांनी या अशांततेचा सामना करण्यासाठी सैन्य पाठवल्याबद्दल मॉस्कोच्या नेतृत्वाखालील संयुक्त सुरक्षा करार संघटनेचे (CSTO) आभार मानले आहेत. तसेच, तोकायेव यांनी या सैन्याच्या तैनातीचे वर्णन तात्पुरते म्हणून केले आहे. पण या लष्करी बळामुळे कझाकिस्तान भविष्यात अडचणीत येऊ शकतो, असा इशारा ब्लिंकेन यांनी दिला आहे. ते म्हणाले की आपण इतिहासातून धडा घेतला पाहिजे की जर रशियन लोक तुमच्या घरात आले तर त्यांना हाकलून देणे खूप कठीण होते. रशियाचा युक्रेनवर हल्ला होण्याची भीती असल्याने पाश्चिमात्य आणि रशिया यांच्यातील तणाव शीतयुद्धानंतर तितका वाढलेला नाही. रशियाने चर्चेत कोणतीही सवलत नाकारली आहे.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: Gas, Petrol and diesel price

    पुढील बातम्या