Home /News /explainer /

Lightning Strikes | जेव्हा विमान किंवा हेलिकॉप्टरवर वीज कोसळते? तेव्हा काय होतं?

Lightning Strikes | जेव्हा विमान किंवा हेलिकॉप्टरवर वीज कोसळते? तेव्हा काय होतं?

विमाने (Air Planes) आणि हेलिकॉप्टर (Helicopters) उड्डाणात हवामाना संबंधित विशेष खबरदारी घेतली जाते. व्हीआयपी प्रवासी बसल्यावर तर त्याहूनही अधिक काळजी घेतली जाते. सध्याची सर्व विमाने आणि हेलिकॉप्टर हवामानाचा सामना करण्यासाठी खास तयार करण्यात आलेली आहेत. यात वीज कोसळली (Lightning Strikes) तरीही ते याचा सामना करू शकतात.

पुढे वाचा ...
    मुंबई, 13 डिसेंबर : देशाचे पहिले चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ जनरल बिपिन रावत (General Bipin Rawat) यांचे हेलिकॉप्टर अपघातात निधन झाल्याने संपूर्ण देश हादरला आहे. देशातील सर्वात प्रगत आणि सुरक्षित हेलिकॉप्टरच्या अपघाताने (Helicopter Crash) तज्ज्ञांनाही आश्चर्याचा धक्का बसला आहे. या हेलिकॉप्टरमध्ये काही त्रुटी असू शकतात यावर विश्वास ठेवणं जड जात आहे. त्याचबरोबर या अपघातात हवामानाची भूमिका काय होती हा मोठा प्रश्न आहे. विमान किंवा हेलिकॉप्टर अपघातात हवामान आणि नैसर्गिक वीज (Lightning) किती भूमिका बजावू शकते हा देखील एक प्रश्न आहे. चला जाणून घेऊया विमान किंवा हेलिकॉप्टरवर विजेचा काय परिणाम होतो. प्रत्येकवेळी परिणाम होत नाही पाऊस किंवा धुकं हे विमानासाठी त्रासदायक घटक मानले जातात. पण, वास्तविक या दोन्ही गोष्टींना सामोरे जाणे आजच्या विमानांसाठी कठीण काम नाही. विमानांवर विजेची टक्कर होण्याच्या घटना अनेकदा घडतात. मात्र त्यानंतरही अपघाताच्या घटना कमी झालेल्या आहेत. विमानांमुळे वीजही निर्माण होते अंदाजानुसार सरासरी प्रत्येक अमेरिकन व्यावसायिक विमानाला वर्षातून किमान एकदातरी विजेचा झटका बसतो. किंबहुना, जेव्हा विमान जास्त चार्ज असलेल्या ढगांच्या क्षेत्रातून जातात तेव्हा ते कधीकधी विजेचं कारण बनतात. अशा प्रसंगी विजेचा लखलखाट विमानापासूनच सुरू होतो आणि विरुद्ध दिशेने जातो. जेव्हा वीज पडते तेव्हा काय होतं? जेव्हा वीज विमानावर धडकते किंवा आदळते तेव्हा ती विमानाच्या पंखावर, त्याच्या पुढच्या टोकाला किंवा त्याच्या अँटेना सारख्या तीक्ष्ण कडांवर आघात करते. यानंतर, वीज तारांमधून विमानाच्या मागील बाजूस असलेल्या शेपटीत जाते. अशाप्रकारे, विमानाला बाह्य आवरण असते जे प्रवाशांसह संपूर्ण विमानाचे संरक्षण करते.

    Cyber Attack | सायबर हल्ल्यांमुळे विमान आणि हेलिकॉप्टर क्रॅश होऊ शकतात का?

    काय नुकसान होऊ शकतं? विजेच्या टक्करीमुळे उडण्यात मदत करणाऱ्या उपकरणांसह विमानाच्या इलेक्ट्रॉनिक्सचे नुकसान होऊ शकते. पण इथेच वैमानिक प्रशिक्षणाचा उपयोग होतो, ते सर्व आधुनिक सुविधांशिवाय विमान उडवण्यास सक्षम आहेत. सध्यांच्या विमानांनाही विजेपासून संरक्षणाची सुविधा दिली जाते. संरक्षण कसं होतं? विमानांमध्ये अनेक इलेक्ट्रॉनिक उपकरणं आणि इंधन टाक्या अशा प्रकारे डिझाइन केलेल्या असतात, की त्यामधून चार्ज केलेला विजेचा प्रवाह निर्माण होऊ नये. हे होण्यापूर्वीच ते दोन स्वतंत्र कंडक्टरद्वारे वेगळे केले जातात. व्यावसायिक विमानांमध्ये स्थिर डिस्चार्ज दिवे बसवलेले असतात जे चार्ज गोळा करतात आणि पुन्हा हवेत सोडतात. प्रवाशांना काय अनुभव येतो? गंमत म्हणजे जेव्हा वीज पडते किंवा विमानाला धडकते तेव्हा आत बसलेल्या प्रवाशांना विजेचा लखलखाट आणि ढगांचा गडगडाटही ऐकू येतो. मात्र, त्यानंतरही विमानाला कोणतीही हानी पोहचत नाही. कारण, त्यासाठी तयार करण्यात आलेली सुरक्षा यंत्रणा कार्यरत असते.

    चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफचं काम काय असतं? किती स्टाफ असतो आणि पगार किती?

    विमान निर्मितीमध्ये विशेष काळजी घेतली जाते की बाह्य कवच, जे बहुतेक प्रवाहकीय अॅल्युमिनियमचे असते. त्यामुळे याच्या आतून फायबरसारख्या सामग्रीचा वापर केला जातो. जेणेकरुन वीज किंवा शुल्काचे वहन सुनिश्चित होते. हे यासाठी केले जाते कारण विद्युत प्रवाह बाहेरील आवरणातून आतमध्ये प्रवाहीत होऊ नये.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: Airplane, Helicopter, Indian army

    पुढील बातम्या