Home /News /explainer /

कोट्यवधीचं बजेट असलेल्या मुंबईची दरवर्षी तुंबई का होते? ही आहेत 5 कारणं, शेवटचं सर्वात महत्त्वाचं

कोट्यवधीचं बजेट असलेल्या मुंबईची दरवर्षी तुंबई का होते? ही आहेत 5 कारणं, शेवटचं सर्वात महत्त्वाचं

वीस ते तीस वर्षांत मुंबईत बरेच काही बदलले आहे. मात्र, मान्सूनची शोकांतिका बदललेली नाही. देशातील सर्वात आधुनिक शहर पावसासमोर तेव्हाही असहाय होते आणि आजही असहाय आहे.

    मुंबई, 6 जुलै : पावसाळा (monsoon) आल्यानंतर मुंबईत पाणी साचल्याच्या (Mumbai Rain Update) बातम्या आल्या नाही, असं अद्यापतरी घडलेलं दिसत नाही. यंदाही दोनतीन दिवसाच्या जोरदार पावसानंतर मुंबईत अनेक ठिकाणी पावसाचं पाणी साचलं आहे. तुम्ही अगदी जुन्या लोकांना विचारलं तरी ते सांगतील की पावसाळ्यात मुंबई तुंबतेच. मागील काही वर्षांत मुंबई खूप बदलली. मात्र, पावसाळ्याने निर्माण होणारी स्थिती काही बदलली नाही. देशातील सर्वात आधुनिक शहर पावसासमोर तेव्हाही असहाय होते आणि आजही असहाय आहे. मुंबई आणि पावसाचे विचित्र नाते आहे. मान्सूनच्या आगमनाला 2 आठवडेही उशीर झाला, तर मुंबई रिकामी होण्याची चर्चा सुरू होते. मंदिरांमध्ये पूजा सुरू होते, कारण या पावसाने 6 धरणे भरतात, ज्यातून मुंबईतील घराघरांत पाणी पोहोचते. जे मुंबईकरांची तहान भागवते. पाऊस मुंबईकरांची तहान तर शमवतोच, पण त्याचबरोबर त्यांच्यासाठी संकटही निर्माण करतो. दरवर्षी पावसाळ्यात असे दोन ते तीन प्रसंग येतात, जेव्हा पावसामुळे संपूर्ण शहर ठप्प होते. रस्त्यांना नदीचे स्वरूप येते, मैदाने तलाव बनतात, मुंबईची लाईफलाइन लोकल गाड्या थांबतात आणि लोकांच्या घरात पाणी शिरते. हिंदमाता जंक्शन, किंग सर्कल, सायन, कुर्ला, मिलन सबवे, अंधेरे सबवे, मलादा सबवे यांसारखी नावे टीव्ही चॅनेल आणि वर्तमानपत्रांमध्ये प्रसिद्ध केली जातात कारण पावसाची सर्वात भयानक चित्रे याच भागातून येतात. ज्या शहराची महानगरपालिका देशातील सर्वात श्रीमंत महानगरपालिका मानली जाते, ज्यांचे बजेट देशातील लहान राज्यांच्या बजेटपेक्षा मोठे आहे, अशा शहरात पावसाळ्यात अशी अवस्था का होते? भारताच्या जीडीपीमध्ये मुंबईचा वाटा 7 टक्के आहे. मुंबईत 28 कोट्यधीश राहतात. मुंबई हे जगातील 12व्या क्रमांकाचे श्रीमंत शहर आहे.  दरवर्षी पावसाळ्यात मुंबई का पाण्याखाली जाते? याची कारणे समजून घेऊ. मुंबई बुडण्याची पाच मुख्य कारणे भौगोलिक कारणे : सर्वप्रथम, मान्सून भौगोलिकदृष्ट्या महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीच्या कोकण भागात येतो. महाराष्ट्राच्या इतर भागांपेक्षा या भागात दरवर्षी जास्त पाऊस पडतो. मुंबईत दरवर्षी सरासरी 2514 मिमी पाऊस पडतो. समुद्राला भरती -ओहोटी : मुंबई अरबी समुद्राच्या काठावर वसलेली असल्यामुळे समुद्रही यात आपली भूमिका बजावतो. समुद्रात दररोज भरती-ओहोटी असते. मात्र, जेव्हा भरती-ओहोटी साडेचार मीटरच्या वर असते, तेव्हा मुंबईकरांसाठी ते संकटात सापडण्याची चिन्हे आहेत. मुसळधार पाऊस आणि भरती-ओहोटीच्या मिश्रणामुळे मुंबई ठप्प होते. कारण भरती-ओहोटीमुळे मुंबईच्या रस्त्यांवर साचलेले पाणी समुद्रात जात नाही आणि उलट समुद्राचे पाणी शहरात शिरते. सार्वजनिक ठिकाणी स्थलांतर होत नसल्याने अनेक फूट पाणी रस्त्यावर साचले आहे. मुंबईकरांनो सावधान! समुद्रात दुपारी मोठी भरती, 3.27 मीटर उंचीच्या लाटा उसळणार निसर्गाशी खेळ : मुंबईला पूर येण्याचे एक कारण म्हणजे मिठी नदी. होय, मुंबई शहराच्या मधोमध एक नदी जाते, तिचे नाव मिठी, पण ती मुंबईकरांना कटू अनुभव देते. ही नदी मुंबईतील पवई आणि विहार तलावातून उगम पावते आणि माहीम येथे अरबी समुद्राला मिळते. काठाच्या दोन्ही बाजूला अतिक्रमण झाल्याने नदीचा प्रवाह अतिशय अरुंद झाला आहे. प्रदूषण आणि कचऱ्यामुळे नदीची खोलीही कमी झाली आहे. नदीने नाल्याचे स्वरूप धारण केले आहे. मुसळधार पावसामुळे या नदीला पूर येतो आणि पाण्याने आजूबाजूचा मोठा भाग व्यापला आहे. बाबा आदम काळातील व्यवस्था : इंग्रजांनी भारत सोडल्यानंतर मुंबई शहराचा विस्तार खूप झाला, परंतु शहराच्या वाढत्या लोकसंख्येमुळे ड्रेनेज व्यवस्था तशीच राहिली. अशा परिस्थितीत जेव्हा या यंत्रणेला तिच्या क्षमतेपेक्षा जास्त दाब येतो, जो ती सहन करू शकत नाही आणि शहरात सर्वत्र पाणी दिसते. भ्रष्टाचार : दरवर्षी बीएमसीच्या अंदाजपत्रकातील 3 टक्के निधी हा स्टॉर्म वॉटर ड्रेनेजसाठी असतो. पावसात शहर पाण्याखाली जाऊ नये म्हणून बीएमसी या खर्चासाठी सुमारे 900 कोटी रुपये ठेवते. पण तरीही शहर बुडत आहे. पण का? यामागे भ्रष्टाचार हेच कारण आहे. भ्रष्टाचारामुळे ही रक्कमही पावसाच्या पाण्यासारखी वाहून जाते. सन 2017 मध्ये कॅगने आपल्या अहवालात आर्थिक व्यवहारांमध्ये अनियमितता झाल्याचा आरोप केला होता. सांडपाणी व्यवस्थापनाच्या कंत्राटदारांचा मुंबई महापालिकेकडून बेकायदेशीर फायदा होत असल्याचा आरोप करण्यात आला.
    Published by:Rahul Punde
    First published:

    Tags: Monsoon, Mumbai

    पुढील बातम्या