मराठी बातम्या /बातम्या /explainer /

Indo-Pak War 1971: अमेरिकन कोब्रा अँटी-टँक गायडेड मिसाईलच्या चिंधड्या उडवणारं भारतीय ATGM काय आहे?

Indo-Pak War 1971: अमेरिकन कोब्रा अँटी-टँक गायडेड मिसाईलच्या चिंधड्या उडवणारं भारतीय ATGM काय आहे?

50th Anniversary of Indo-Pak War 1971: छंब हे 1965 आणि 1971 मध्ये भारत आणि पाकिस्तानमध्ये झालेल्या युद्धांचे साक्षीदार आहे. छंबमध्ये लढलेली ही दोन्ही युद्धे अनेक प्रकारे एकमेकांपासून भिन्न होती. या एटीजीएमच्या मदतीने भारतीय लष्कराने शत्रूचे 17 रणगाडे उद्ध्वस्त केले. एटीजीएम काय आहे आणि छंबच्या लढाईत त्याचं योगदान काय आहे?

50th Anniversary of Indo-Pak War 1971: छंब हे 1965 आणि 1971 मध्ये भारत आणि पाकिस्तानमध्ये झालेल्या युद्धांचे साक्षीदार आहे. छंबमध्ये लढलेली ही दोन्ही युद्धे अनेक प्रकारे एकमेकांपासून भिन्न होती. या एटीजीएमच्या मदतीने भारतीय लष्कराने शत्रूचे 17 रणगाडे उद्ध्वस्त केले. एटीजीएम काय आहे आणि छंबच्या लढाईत त्याचं योगदान काय आहे?

50th Anniversary of Indo-Pak War 1971: छंब हे 1965 आणि 1971 मध्ये भारत आणि पाकिस्तानमध्ये झालेल्या युद्धांचे साक्षीदार आहे. छंबमध्ये लढलेली ही दोन्ही युद्धे अनेक प्रकारे एकमेकांपासून भिन्न होती. या एटीजीएमच्या मदतीने भारतीय लष्कराने शत्रूचे 17 रणगाडे उद्ध्वस्त केले. एटीजीएम काय आहे आणि छंबच्या लढाईत त्याचं योगदान काय आहे?

पुढे वाचा ...
  • Published by:  Rahul Punde

मुंबई, 16 डिसेंबर : छंब हे भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात 1965 आणि 1971 मध्ये झालेल्या युद्धाचे (Battle of Chamb) साक्षीदार आहे. छंबसाठी या दोन युद्धांचे अर्थ पूर्णपणे भिन्न आहेत. खरंतर 1965 च्या छंबच्या लढाईत दोन्ही देशांत रणगाडा ते रणगाडे अशी भीषण लढाई झाली होती. या युद्धात पाकिस्तानी सैन्य अमेरिकन कोब्रा अँटी-टँक गायडेड मिसाइल्स (ATGM) ने सुसज्ज होते, तर भारताकडे ATGM सारखे कोणतेही शस्त्र नव्हते.

1965 च्या भारत-पाक युद्धानंतर, टँकविरोधी गायडेड मिसाइल्स (ATGM) भारतीय सैन्यात समाविष्ट करण्याचा आणि दोन ATGM बटालियन तयार करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. फेब्रुवारी 1968 मध्ये, पहिली ATGM बटालियन म्हणून 12 गार्ड्सची स्थापना करण्यात आली. या बटालियनमध्ये ENTAC-58 अँटी-टँक गायडेड क्षेपणास्त्रांनी सुसज्ज सुमारे 75 विलीस जीप आणि 40 इतर वाहनांचा समावेश होता. या क्षेपणास्त्रांमध्ये सुमारे 2,000 मीटर अंतरावर असलेल्या टँक नष्ट करण्याची क्षमता होती.

भारताची ENTAC-58 क्षेपणास्त्रे पाकिस्तानच्या कोब्रा क्षेपणास्त्राला वरचढ

ENTAC-58 क्षेपणास्त्रे पाकिस्तानी लष्कराच्या अमेरिकन कोब्रा अँटी-टँक गायडेड क्षेपणास्त्रापेक्षा लहान होती. मात्र, जीपवर खास डिझाइन केलेल्या फायरिंग प्लॅटफॉर्मवरून डागता येऊ शकत होती. इतकेच नाही तर दलदलीच्या किंवा खाणक्षेत्रात, ही क्षेपणास्त्रे मॅन-पॅकच्या आधारे युद्धभूमीवर नेली जाऊ शकतात आणि अँकरिंगद्वारे वापरली जाऊ शकतात. ENTAC-58 अँटी-टँक गायडेड मिसाईल्सचे हे वैशिष्ट्य छंबच्या लढाईत खूप उपयुक्त ठरले.

भारतीय ATGM 2 किमीच्या परिघात धोक्यांचा सामना करण्यास सक्षम

1971 च्या भारत-पाक युद्धादरम्यान 12 गार्ड बटालियनमध्ये तीन एटीजीएम कंपन्या होत्या. युद्धादरम्यान, 12 गार्ड्सची चार्ली कंपनी छंबमध्ये तैनात होती आणि उर्वरित दोन अन्य कंपन्या जम्मू आणि पंजाबमधील वेगवेगळ्या सेक्टरमध्ये तैनात होत्या. मेजर आरसी भाटिया यांच्या नेतृत्वाखालील चार्ली कंपनीकडे तीन टीम होत्या, ज्यांना 30-30 ENTAC-58 क्षेपणास्त्रे देण्यात आली होती. ही ENTAC-58 क्षेपणास्त्रे 2 किमीच्या परिसरात अस्तित्वात असलेल्या कोणत्याही धोक्याचा सामना करण्यास सक्षम होती.

अमेरिका, ब्रिटन यांनी रसद पाठवूनही 1971 मध्ये भारताने पाकिस्तानला कसं नमवलं?

छंबच्या लढाईत भारत-पाक सीमेवर सैन्य तैनात

भारत आणि पाकिस्तानच्या सीमेवर वसलेल्या छंब प्रदेश उत्तरेकडून दक्षिणेकडे वाहणाऱ्या मुन्नावर तवी नदीमुळे दोन भागात विभागला जातो. युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर, भारतीय सैन्याने नदीच्या पश्चिमेकडील भारत-पाक सीमेवर आपली 191 पायदळ ब्रिगेड आणि 10 पायदळ तुकडी तैनात केली. याशिवाय नदीच्या पूर्वेला पल्लनवाला, जौरियन आणि अखनूर भागात सैन्य तैनात करण्यात आले होते. या युद्धात भारतीय आणि पाकिस्तानी सैन्याची वेगवेगळी उद्दिष्टे होती.

छंबच्या लढाईबाबत दोन्ही सैन्यांचा वेगवेगळा उद्देश

भारतीय लष्कराला कोणत्याही परिस्थितीत पाकिस्तानच्या खारियन कॅन्टोन्मेंट, गुजरांवाला आणि लाहोरच्या दळणवळणाच्या मार्गावर कब्जा करायचा होता. तर पाकिस्तानी सैन्याला अखनूर ताब्यात घेऊन जम्मू-काश्मीरला उर्वरित भारतापासून वेगळे करायचे होते. 1965 च्या भारत-पाक युद्धादरम्यान पाकिस्तानी सैन्याने याच हेतूने छंबवर हल्ला केला होता. दोन्ही युद्धांमध्ये भारतीय लष्कराचे लढाऊ कौशल्य आणि शौर्य यामुळे पाकिस्तानचे मनसुबे पूर्ण होऊ शकले नाहीत.

'बोगराच्या लढाईत' जेव्हा पाक ब्रिगेडियरला लोकांनी रस्त्यावर पळूपळू मारलं..

पाकिस्तानी लष्कराला टँक ब्रिगेडची मदत मिळाली नाही

या युद्धात 12 गार्ड्सच्या चार्ली कंपनीने ENTAC-58 अँटी-टँक गायडेड मिसाईलच्या मदतीने छंबला पाकिस्तानी रणगाड्यांचे स्मशान बनवले. या लढाईत भारतीय लष्कराने 17 पाकिस्तानी टँक आणि रिकोइल तोफेसह सुसज्ज जीप नष्ट केली. ENTAC-58 अँटी-टँक गायडेड क्षेपणास्त्रांच्या भीतीमुळे पाकिस्तानी सैन्याला छंबच्या लढाईतून आपले रणगाडे मागे घ्यावे लागले. भारतीय एटीजीएममुळे पाकिस्तानी लष्कराला टँक रेजिमेंटची मदत मिळू शकली नाही.

पुण्यात जन्मलेल्या 21 वर्षीय जवानाने जर कंमांडरचा आदेश पाळला असता तर..

भारतीय जवानांची गौरवास्पद कामगिरी

12 गार्ड्सच्या चार्ली कंपनीला महावीर चक्र, वीरचक्र, सेना पदक आणि छंबच्या युद्धात उत्कृष्ट शौर्य दाखवल्याबद्दल थिएटर सन्मान प्रदान करण्यात आले. युद्धाच्या इतिहासात, एका लहान कंपनीस्तरीय दलाने हा एक अत्यंत दुर्मिळ पराक्रम केला आहे.

First published:

Tags: India vs Pakistan, Indian army, Pakistan army