मराठी बातम्या /बातम्या /agriculture /

जगभरात केळी पिक धोक्यात! बुरशीजन्य रोगाचा फटका, आता एकाच तंत्रज्ञानाचा आधार

जगभरात केळी पिक धोक्यात! बुरशीजन्य रोगाचा फटका, आता एकाच तंत्रज्ञानाचा आधार

केळी (Banana) पिकाचे जगभरात बुरशीजन्य रोगामुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होत आहे. जगभर पसरलेल्या फ्युसेरियम (Fusarium) किंवा पनामा विल्ट नावाच्या आजाराने आता लॅटिन अमेरिकेतही आपले पाय पसरवले आहेत.

केळी (Banana) पिकाचे जगभरात बुरशीजन्य रोगामुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होत आहे. जगभर पसरलेल्या फ्युसेरियम (Fusarium) किंवा पनामा विल्ट नावाच्या आजाराने आता लॅटिन अमेरिकेतही आपले पाय पसरवले आहेत.

केळी (Banana) पिकाचे जगभरात बुरशीजन्य रोगामुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होत आहे. जगभर पसरलेल्या फ्युसेरियम (Fusarium) किंवा पनामा विल्ट नावाच्या आजाराने आता लॅटिन अमेरिकेतही आपले पाय पसरवले आहेत.

  • News18 Lokmat
  • Last Updated :
  • Mumbai, India
  • Published by:  Rahul Punde

मुंबई, 31 ऑगस्ट : केळीकडे (Banana) भारतात फक्त फळ म्हणून पाहिले जाते. वास्तविक, हे एक प्रमुख आणि लोकप्रिय फळ आहे ज्याची लागवड अनेक देशांत केली जाते. ते जगभरातील 40 कोटी लोकांच्या रोजगाराचे कारण देखील आहे. ब्राझील सारख्या जगातील अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थेतही केळीचा मोठा वाटा आहे. पण, गेल्या काही काळापासून केळीला फ्युसेरियम (Fusarium) किंवा पनामा विल्ट या आजाराने ग्रासले आहे, ज्याचा जगातील केळीच्या अर्थव्यवस्थेवर वाईट परिणाम होत आहे. मातीतून पसरणाऱ्या बुरशीने लॅटिन अमेरिकेसह (Latin America) जगभरातील केळी पिकांचा नाश केला आहे. मात्र, आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा एजन्सी शास्त्रज्ञांना अणु तंत्रज्ञानाद्वारे (Nuclear Technology) रोगाचा मुकाबला करण्यास मदत करत आहे.

एक चतुर्थांश पीक नष्ट

फ्युसेरियम किंवा पनामा विल्ट हा बुरशीचा एक प्रकार आहे जो मातीमध्ये वाढतो आणि वनस्पतींवर हल्ला करतो. ही बुरशी आता लॅटिन अमेरिकेत पसरली आहे, तर जगातील अनेक देशांमध्ये याने केळीची पिके नष्ट केली आहेत. IAEA नुसार, जगभरात दरवर्षी 155 मेट्रिक टन केळीचे उत्पादन केले जाते आणि त्यातील एक चतुर्थांश केळीला फ्युसेरियमचा धोका आहे.

आण्विक तंत्रज्ञानाचा वापर

आता IAEA सहा लॅटिन अमेरिकन देशांतील शास्त्रज्ञांना रोग ओळखण्यास आणि प्रतिबंध करण्यास मदत करत आहे. यासाठी ते न्यूक्लियर रेडिएशन टेक्नॉलॉजी वापरतील ज्यामध्ये काहीतरी न्यूक्लियर रेडिएशनच्या संपर्कात आले आहे. अनेक रोगांचा नाश करण्यासाठी अन्न उद्योगात हे तंत्रज्ञान आधीच वापरले जात आहे.

Agriculture, Plants, Banana, plant health, nuclear technology, Fusarium, Panama wilt, Fungal Disease, mutation breeding, IAEA, International Atomic Energy Agency

लॅटिन अमेरिका शास्त्रज्ञ प्रशिक्षण

हे तंत्र जीवाणू आणि कीटकांना मारते. मात्र, त्यांची चव आणि वास बदलत नाही. या तंत्राने केळी रोगाचे म्यूटेशन ब्रिडिंग पद्धतीने रोग प्रतिरोधक पीक तयार केले जाईल. या वर्षी फेब्रुवारीमध्येच, IAEA ने ब्राझील, कोलंबिया, कोस्टा रिका, इक्वाडोर, पेरू आणि व्हेनेझुएला येथील 12 शास्त्रज्ञांना म्यूटेशन ब्रिडिंगचे प्रशिक्षण दिले.

वाचा - चीनमध्ये 61 वर्षातील भयंकर दुष्काळ! पिके वाचवण्यासाठी आता करणार शेवटचा प्रयोग

5 वर्षांसाठी मदत मिळेल

फ्यूसारियम रोगाच्या नवीन आवृत्तीला ट्रॉपिकल रेस 4 किंवा TR4 म्हणतात. ही बुरशी अनेक दशके जमिनीत तग धरू शकते आणि तिचे नियंत्रण करणे फार कठीण आहे. अशा परिस्थितीत, या रोगाला प्रतिकारक असलेल्या केळीच्या नवीन प्रजातीचे उत्पादन हा या रोगाचा सामना करण्यासाठी एक प्रभावी मार्ग आहे. IAEA बाधित देशांना पुढील पाच वर्षांसाठी रोग ओळखण्यासाठी, निरीक्षण करण्यासाठी आणि प्रतिबंध करण्यासाठी मदत करेल.

Agriculture, Plants, Banana, plant health, nuclear technology, Fusarium, Panama wilt, Fungal Disease, mutation breeding, IAEA, International Atomic Energy Agency

तीन वर्षांपूर्वी लॅटिन अमेरिकेत

टीआर 4 प्रकार पूर्वी दक्षिणपूर्व आशियापुरते अनेक दशकांपासून मर्यादित होते. मात्र, 2019 मध्ये लॅटिन अमेरिकेत प्रथम शोधला गेला. यामुळे जगातील पाचव्या क्रमांकाचा केळी निर्यातदार असलेल्या कोलंबियामध्ये आणीबाणी लागू करावी लागली. 2014 मध्ये, संयुक्त राष्ट्रांच्या अन्न आणि कृषी संघटनेने सांगितले की आशियाई देशांमध्ये फ्युसेरियमच्या TR4 स्ट्रेनचा सामना करण्यासाठी 4.7 कोटी डॉलरची आवश्यकता असेल.

केळी हे जगातील सर्वाधिक खाल्लेले आणि निर्यात होणारे फळ आहे. दरवर्षी 8 अब्ज डॉलर्सचा उद्योग त्याच्या उत्पादनावर आधारित असतो. अनेक लहान शेतकऱ्यांचे मासिक उत्पन्न 75 टक्के यावर अवलंबून आहे. एक फळ म्हणून आणि अन्नाचा भाग म्हणून केळी हे अतिशय पौष्टिक उत्पादन मानले जाते आणि जगातील अनेक भाग पोषणासाठी त्यावर अवलंबून आहेत. त्यामुळे या आजारावरील उपचाराला मोठे प्राधान्य मिळाले आहे, यात नवल नाही.

First published:

Tags: Virus